Recht & Onrecht

Straatsburg oordeelt negatief over huiszoekingen in Nederland

straatraceHet Europees Hof voor de rechten van de mens (EVRM) heeft vanochtend Nederland veroordeeld, wegens schending van artikel 10, de persvrijheid. Het Nederlandse wetboek van strafvordering  biedt onvoldoende controle door een onafhankelijke rechter bij inbeslagname en huiszoeking. In dit geval bij het tijdschrift Autoweek, in 2002.

Lees hier de uitspraak van de ´Grote Kamer´. Eerder oordeelde het Hof nipt, met vier tegen drie, dat de Nederlandse praktijk wel door de beugel kon. Het voltallige Hof heeft een verzoek voor herziening ingewilligd en nu krijgt Nederland een stevige tik op de vingers.

De Nederlandse Vereniging van Journalisten ziet er een erkenning van de magere bronbescherming voor journalisten in. Lees hier de NVJ-reactie. Ook het Persvrijheidsfonds steunde uitgever en redactie financieel. Straatsburg vindt vooral de macht die de officier van justitie heeft bij inbeslagname te groot. In artikel 96a van het Wetboek van Strafvordering staat dat de ´´opsporingsambtenaar een persoon die redelijkerwijs moet worden vermoed houder te zijn van een voor inbeslagneming vatbaar voorwerp´´ kan bevelen dat af te geven. Het Hof heeft er vooral problemen mee dat de rechter zo´n bevel niet tevoren controleert. De officier is immers partij. In overwegingen 93, 98 en 100 noemt Straatsburg deze gang van zaken ´scarcely compatible with the rule of law´.

Bij Autoweek hebben ze acht jaar geleden gemerkt hoe die macht in de praktijk werkt. Uitgerekend in het weekend van het huwelijk van de kroonprins dreigde de officier met een huiszoeking die mogelijk de gehele productie bij Sanoma uitgevers (Story, Libelle etc.) zou kunnen verstoren. Minister Hirsch Ballin (justitie) laat weten dat er al lang en breed een wetsvoorstel is dat personen die journalisten beschermt die ´´in het kader van beroepsmatige berichtgeving´´ informatie hebben verzameld waar justitie belangstelling heeft. Zij kunnen zich ´verschonen van het afleggen van een verklaring´. ´. Lees hier het wetsvoorstel. Dat voorstel kwam tot stand na de vórige veroordeling van Nederland wegens onvoldoende respect voor de persvrijheid, de zaak Voskuil. Lees hier op het blog Mediareport van advocatenkantoor Kennedy van der Laan hoe dat ook alweer zat. Dit kantoor stond nu ook Sanoma bij.

Aanleiding voor de zaak was een reportage over illegale straatraces, waarbij Autoweek de deelnemers anonimiteit beloofde. Justitie wilde later de foto´s in beslag nemen, omdat men vermoedde dat één van de auto´s was gebruikt bij een ramkraak. Lees hier het bericht bij Autoweek.

Voor de fijnproevers: de Nederlandse rechter in het Hof, Egbert Myjer, schrijft in een aparte ´concurring opinion´ dat hij als lid van de Kleine Kamer eerst tegen Sanoma had gestemd, maar nu in de Grote Kamer toch maar voor. Als een uitgever  in Nederland van Straatsburg het met zo weinig rechterlijke bescherming moet doen, wat voor signaal gaat daar dan wel niet van uit naar de ´nieuwe democratieën´ in midden- en oost Europa. Zo vroegen collega´s in raadkamer hem ,,Het was het laatste duwtje dat ik nodig had om van mening te veranderen.´´ (overweging 5) Een zeldzaam inkijkje in de rechterlijke oordeelsvorming dat in het Nederlandse recht nooit wordt gegeven. De eigen mening van Myjer is onderaan het arrest toegevoegd.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Blogger

Folkert Jensma

Journalist en jurist Folkert Jensma (1957) werkt sinds 1985 voor NRC Handelsblad op de terreinen bestuur, justitie, politiek en Europa. Hij schreef als correspondent Brussel over de Europese eenwording door de verdragen van Schengen in 1985 en van Maastricht in 1992. Als hoofdredacteur, tot september 2006, was hij mee verantwoordelijk voor de introductie van nrc.next, de bijlage Opinie & Debat, het magazine M en de introductie van Europa- en Wetenschapspagina's in de dagkrant. Sindsdien schrijft hij als commentator recht en bestuur hoofdartikelen, jurisprudentie-rubrieken en columns voor NRC Media. Voor zijn columns ontving hij in 2013 de Jacques van Veen jubileumprijs en in 2014 de J.L. Heldringprijs.