Nazistrips van Vandersteen

Willy Vandersteen, schepper van stripreeks Suske en Wiske, tekende tijdens de Tweede Wereldoorlog voor Vlaamse nazibladen.

Onder het pseudoniem Kaproen tekende hij in 1942 de nazistrip Bart de Brigademan voor het dagblad Volk en Staat. Hij maakte antisemitische cartoons voor het weekblad De Nationaal-Socialist en voor Zoo zag Brussel de Dietsche Militanten!, een propagandaboekje ter bevordering van de Jodenvervolging.

Dit heeft onderzoeksbureau Geheugen Collectief ontdekt. Het bureau deed onderzoek in opdracht van de familie Vandersteen. Het bureau vond in het rechtbankdossier over Volk en Staat betalingsbewijzen aan Vandersteen en een lijst van medewerkers met hun pseudoniem.

Dochter Helena Vandersteen zegt in een verklaring: „Als kinderen zijn we geschrokken dat hij de auteur is van die tekeningen. Het paste niet bij het beeld dat wij hadden en de manier waarop wij onze vader gekend hebben.” De familie laat een boek schrijven over de kwestie: „Wij hebben de artiest Willy Vandersteen nooit als een heilige willen voorstellen. Wie zijn artistieke nalatenschap wil eren, moet ook de zwarte bladzijden durven erkennen.”

Vandersteen werkte samen met dichter Bert Peleman (1915-1995) , propagandist voor de Dietsche Militie/ Zwarte Brigade, de geüniformeerde afdeling van de Vlaamse nazipartij VNV. Peleman kreeg na de oorlog gevangenisstraf. Vandersteen ging vrijuit en heeft sindsdien altijd ontkend.

Lange tijd deden al geruchten de ronde dat Vandersteen Kaproen was, onder meer door de stilistische overeenkomsten. De familie besloot een eigen onderzoek in te stellen nadat de in 2005 ontslagen Marc Verhaegen – een van de tekenaars die na de dood van Vandersteen in 1990 de strip voortzetten – zijn voormalige baas had beschuldigd van extreem-rechtse sympathieën.

Volgens hem was de heimelijke reden voor zijn ontslag zijn plan om een Suske en Wiske over de Shoah te maken. In deze strip Sulamith Schiff zouden Suske en Wiske teruggeflitst worden naar 1937 om een popje terug te geven aan een Joods meisje. Doordat Lambiek per ongeluk een koffiezetapparaat aansluit op de teletijdmachine komen de helden midden in de oorlog terecht.

Biograaf Peter Van Hooydonk zweeg over de kwestie in zijn biografie De Breughel van het beeldverhaal (1994), maar in 2006 onderschreef hij in Vrij Nederland wel de aantijgingen. Volgens hem illustreerde Vandersteen bijvoorbeeld een gedicht van Peleman waarin deze zich vrolijk maakt over de Jodenjacht door de Dietsche militanten: „Wie we slechts met moeite zagen/ Was oom Levy met zijn kinderwagen./ Kwam hij echter met zijn luizen/ hielp de militant hem vlug verhuizen.”

Van Hooydonk zei ook dat Vandersteen in de naoorlogse strip De bokkerijders (1948) een pleidooi hield voor een zachte aanpak van collaborerende Vlamingen.

Vandersteen tekende in 1943 onder het pseudoniem Wil ook de antinazistrip Dappere Jan. Dat was wel algemeen bekend.