Mensenrechten op de agenda

Human Rights Watch heeft sinds vandaag een kantoor in Amsterdam. „Nederland is voor ons een belangrijke bondgenoot”, zegt HRW-directeur Kenneth Roth.

In juli hoorde Anna Timmerman dat Nederland een Somalische asielzoeker dreigde uit te zetten naar Mogadishu. De directeur van het Nederlandse kantoor van Human Rights Watch (HRW) kwam in actie, de Somalische hoofdstad wordt te gevaarlijk geacht om er asielzoekers naartoe terug te sturen. Ze belde met vluchtelingenwerk, de Somalië-expert van HRW en het Brusselse kantoor van HRW. „Is dit iets om ons over uit te spreken?”

De uitzetting past in een trend: steeds meer Europese landen zetten asielzoekers uit naar gevaarlijke gebieden. „Dan wordt het een Human Rights Watch-kwestie.” Timmerman belde naar New York, waar het hoofdkantoor is gevestigd. Daar werd een persbericht geschreven, dat via Brussel bij de Nederlandse media terechtkwam. „Dit was niet gebeurd als we geen Nederlands kantoor hadden.”

Toen deze zaak speelde, zat Timmerman nog in een tijdelijke werkruimte. Vanaf vandaag heeft ze een kantoor aan de Prinsengracht in Amsterdam. Bij de opening zouden vanmiddag HRW-ambassadeur homorechten Boris Dittrich en HRW-directeur Kenneth Roth aanwezig zijn.

Waarom opent Human Rights Watch hier een kantoor? Gaat het dan zo slecht met de mensenrechten in Nederland?

Nee hoor, dat is niet het geval. Nederland is om heel andere redenen belangrijk voor Human Rights Watch: er zijn veel non-gouvernementele organisaties gevestigd die zich bezighouden met mensenrechten, Den Haag is de hoofdstad van het internationaal recht, en Human Rights Watch krijgt veel giften uit Nederland.

Na de VS en Groot-Brittannië komen de meeste donaties uit Nederland. De Nationale Postcode Loterij heeft vorig jaar besloten HRW een miljoen euro per jaar te schenken. Ook Stichting Vluchteling, Stichting DOEN, Oxfam Novib, ICCO Kerk in Actie, de Adessium Foundation en een aantal particuliere sponsoren hebben HRW vorig jaar 100.000 euro of meer gedoneerd, blijkt uit het jaarverslag.

„Nederland is een land waar mensenrechten hoog op de agenda staan”, zegt Roth telefonisch vanuit New York. „Het onderwerp leeft sterk in vergelijking met andere landen. Er zijn veel organisaties die zich ermee bezighouden. En de Nederlandse regering is binnen de EU een voorvechter voor mensenrechten en voor ons een belangrijke bondgenoot.”

Bovendien, zegt Roth, zijn er veel internationale gerechtshoven in Nederland gevestigd: het Joegoslavië-tribunaal, het Hariri-tribunaal, het Internationaal Strafhof, het Internationaal Gerechtshof. Bij processen is geregeld gebruikgemaakt van rapporten van HRW of medewerkers zijn als getuigen opgeroepen.

Het Nederlandse kantoor heeft als belangrijkste doel te zorgen dat de rapporten van HRW een zo groot mogelijk publiek bereiken. Daartoe onderhoudt Timmerman contact met de media, de Nederlandse regering, beleidsmakers en andere invloedrijke mensen. Dit doet ze samen met twee assistenten, die een duobaan hebben. Verder zijn er drie stagiairs.

Een ander belangrijk doel is fondsenwerving. HRW heeft een budget van 48 miljoen dollar per jaar en 70 procent hiervan komt van Amerikaanse donateurs. De organisatie wil meer internationale sponsors trekken. Over vijf jaar moet het budget 80 miljoen dollar bedragen, waarvan nog maar 50 procent uit Amerika komt.

HRW is hiertoe aangespoord door een gift van de miljardair en investeerder George Soros [kader]. De gift werd vorige week bekendgemaakt. Soros schenkt het komende decennium 10 miljoen dollar per jaar, mits HRW elk jaar eenzelfde bedrag ophaalt bij nieuwe, internationale donoren.

De regionale kantoren, zoals die in Nederland, moeten de organisatie internationaler maken en de inkomsten spreiden. Een belangrijke rol bij de fondsenwerving is weggelegd voor het Nederlandse comité van HRW, dat enkele jaren geleden is opgericht. Het bestaat uit vrijwilligers met goede contacten in de politiek en het bedrijfsleven, die zelf in staat zijn om te doneren en een netwerk van welgestelde mensen hebben.

„Het grootste probleem was een voorzitter te vinden”, zegt Carroll Bogert, assistent-directeur van HRW. „Een prominent persoon met goede contacten, die bereid was tijd en geld te investeren.”

Het werd Derk Sauer, met wie ze bevriend raakte toen ze correspondent was in Moskou voor Newsweek. Hij was in Rusland rijk geworden met Independent Media, hij heeft een uitgebreid netwerk in de media, de politiek en de zakenwereld. Toen Sauer NRC Media kocht, kreeg hij het te druk voor het voorzitterschap en vroeg hij Peter Visser hem op te volgen. Hij is directeur van de investeringsmaatschappij Egeria, die met Sauer NRC Media heeft gekocht.

De fondsenwerving gaat vooral via mond-tot-mondreclame, vertelt Visser. „Het netwerk van het comité bestaat uit zakenlieden, politici, bestuurders en relatief veel advocaten. Af en toe organiseren we benefietavonden, waar medewerkers van HRW komen vertellen over hun werk.”

Toch neemt HRW niet zonder meer alle donaties aan. „We slaan veel giften af”, zegt Timmerman. „We nemen geen geld aan van overheden, en giften van bedrijven en CEO’s nemen we alleen aan onder strikte voorwaarden. Onze onafhankelijkheid staat voorop.”