Kort nieuws Wetenschap

Mediterraan dieet goed voor moeder en ongeboren kind

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 14 sept. Vrouwen die net zwanger zijn en veel vlees en vette saus eten, maar weinig groente en fruit, hebben meer kans op een te hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap en een te kleine baby. Dat schrijft Sarah Timmermans in haar proefschrift waarop ze morgen in Rotterdam promoveert. Een Mediterraan dieet, met vis, plantaardige olie en veel groente en fruit, is daarentegen goed voor de groei van het kind en voor de bloeddruk van de moeder. Timmermans deed haar onderzoek binnen de langlopende Generation R studie, waarin 10.000 Rotterdamse kinderen vanaf het begin van de zwangerschap (die viel tussen 2000 en 2005) regelmatig worden onderzocht. Ook hun moeders vulden vragenlijsten in over voeding en levensgewoonten.

Lage PSA? Dan nooit meer testen

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 14 sept. Mannen die na hun 55ste hun kans op prostaatkanker hebben laten meten met een PSA-test, kunnen misschien het best beslissen die test nooit meer te herhalen als de PSA lager dan 1,9 was. De kans om na zo’n lage testwaarde nog aan prostaatkanker te overlijden is ongeveer 1 op 25.000. In Nederland overlijdt ongeveer 1 op de 27 mannen aan prostaatkanker. Door zich niet meer te laten testen op PSA kunnen mannen met eenmalig lage PSA zich beschermen tegen de onnodige diagnostiek en overbehandeling die bij prostaatkanker reëel is en vervelende bijwerkingen geeft, zoals impotentie en incontinentie. De waarschuwing tegen te veel testen bij lage PSA komt – met wetenschappelijke slagen om de arm – van Nederlandse (Erasmus MC), Finse en Britse onderzoekers. De onderzoekers publiceerden afgelopen zondag in het tijdschrift Cancer.

Bijziendheid blijkt inderd erfelijk

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 14 sept. Bijziendheid is ook erfelijk. Dat lang bestaande vermoeden is voor het eerst bevestigd in twee onderzoeken, in Nederland en in Groot-Brittannië. Beide zijn afgelopen zondag online gepubliceerd in Nature Genetics. Beide onderzoeksgroepen vonden genvarianten op chromosoom 15, maar niet helemaal op dezelfde plaats. Bijzienden zijn mensen die zonder bril of lenzen niet scherp zien in de verte. Het was altijd de vraag of bijziendheid erfelijk was. Het is overduidelijk dat bijziendheid in families voorkomt, maar dat kon cultuur zijn: hoogopgeleide mensen die veel lezen en studeren en weinig buiten zijn, zijn vaker bijziend dan laagopgeleide mensen die buiten werken. Wie de bijziendheid-genvariant in zijn genen draagt is niet per definitie brildragend. De variant verhoogt het risico op bijziendheid.

Zoetwaterschildpad

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 14 sept. Meer dan veertig procent van de 280 soorten zoetwaterschildpadden op aarde wordt met uitsterven bedreigd. De jacht op zoetwaterschildpadden – voor consumptie of voor het aquarium – is de voornaamste bedreiging. Ook de verdwijning van leefgebieden door het afdammen van rivieren is een probleem. Dat blijkt uit een studie van natuurbeschermingsorganisatie Conservation International. Zoetwaterschildpadden zijn kwetsbaar omdat ze pas op 15 tot 20-jarige leeftijd geslachtsrijp zijn. De meest bedreigde zoetwaterschildpad is de Yangtze weekschildpad Rafetus swinhoei: van dit dier zijn er wereldwijd nog maar vier in leven.