Europa: Nederland schendt rechten van mens

De macht van het Openbaar Ministerie om huiszoekingen te doen in Nederland is te groot. Omdat controle door een onafhankelijke rechter nagenoeg ontbreekt, schendt Nederland het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

Dit oordeel velt de Grote Kamer van het Europese Hof in Straatsburg vanochtend in een zaak die Sanoma-uitgevers met steun van de Nederlandse Vereniging van Journalisten en het Persvrijheidsfonds aanspanden tegen Nederland. In 2002 nam het Openbaar Ministerie foto’s in beslag van een illegale straatrace in beslag nadat het had gedreigd de productie van de uitgever stil te leggen. Het Hof zegt dat de Nederlandse staat de uitgever nu 35000 euro schadevergoeding moet betalen.

De uitgeverij betoogde dat Justitie door inbeslagname de persvrijheid had geschonden, die in artikel 10 van het EVRM wordt beschermd. De fotograaf van Autoweek had de chauffeurs in de straatrace namelijk anonimiteit beloofd. Justitie wilde de foto’s echter hebben om een auto te identificeren die bij een ramkraak zou zijn gebruikt. In eerdere instantie had het Hof nog overwogen dat opsporingsdoel hier zwaarder mocht wegen dan het beroep op bronbescherming.

Vanochtend zegt de Grote Kamer dat een inbreuk op de persvrijheid alleen wordt toegestaan als de voorwaarden daarvoor duidelijk in de wet staan en bovendien evenwichtig zijn. In de Nederlandse procedure rond huiszoeking ontbreekt echter een duidelijke rol voor de onafhankelijke rechter. De officier van justitie heeft het nu hoofdzakelijk voor het zeggen. En dat deugt niet. Volgens het Hof is de officier teveel partij om objectief het onderzoeksbelang af te kunnen wegen tegen de persvrijheid. Deze toestand is ‘nauwelijks in overeenstemming met het recht’, aldus het Hof. Een uitgever in Nederland heeft dus ten onrechte geen toegang tot onafhankelijke controle op beslissingen van justitie bij huiszoeking. Eerder oordeelde het Hof nog dat de bronnen van de uitgever niet gevaar zijn gebracht omdat de foto’s niet zijn gebruikt om de deelnemers aan de straatrace te vervolgen. Justitie heeft de informatie alleen gebruikt om de ramkraak op te lossen.