Decoraties blijken werk van Plateau

Detail van de decoratie in de Stadhouderskamer. Foto KIK-IRPA

Sinds eind achttiende eeuw tooien uiterst verfijnde mythologische tafereeltjes en elegante bloemenmeisjes de zaal die ooit de ontvangstkamer van stadhouder Willem V was. Toen de Tweede Kamer nog vergaderde in de belendende grote zaal aan het Haagse Binnenhof, verzamelden de ministers zich er. Tien jaar geleden werden de decoraties gerestaureerd. Maar pas nu weten we wie de mysterieuze maker was van deze verrassende schilderingen. De toeschrijving aan de Vlaamse meester Antoine Plateau wordt gedaan in een monografie die donderdag wordt aangeboden aan Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet.

Antoine Plateau (1759-1815) was in zijn tijd een beroemd kunstenaar die werkte voor adel en patriciaat tot in Parijs en Wenen. Een van de auteurs van het boek dat hem aan de vergetelheid ontrukt, is Anna Bergmans, hoogleraar in Gent en verbonden aan het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed. Tijdens haar onderzoek naar het werk van Plateau in onder meer paviljoen De Notelaer in Hingene bij Antwerpen, werd zij door de Nederlandse interieurspecialist Eloy Koldeweij (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) gewezen op frappante overeenkomsten met de decoraties in Den Haag. Bergmans kende die niet: de ‘Stadhouderskamer’ is doorgaans niet toegankelijk en publicaties illustreren steevast de wandtapijten die in 1790 werden geleverd door de firma Piatt Le Febvre & Fils uit Plateaus geboortestad Doornik.

Plateau is waarschijnlijk als onderaannemer naar Den Haag gestuurd om het plafond, de deuren en de omlijstingen van ramen en tapisserieën te beschilderen met eenvoudige, maar zeer delicate, reliëfachtige scènetjes van klassieke thema’s. Maar ook maakte hij aan de antiek-Romeinse schilderkunst ontleende ‘grotesken’; ornamentpatronen van gestileerde planten, vazen en hybride mens- en dierfiguren. En het lieflijkst van alles, in medaillons op elk van de zes houten deuren van het vertrek, sierlijke meisjes in wapperende gewaden met bloemenguirlandes. Deze motieven – en hun tweelingzusjes in ander werk van Plateau – laten geen twijfel bestaan over de nieuwe toeschrijving van de Haagse decoraties.

Stadhouder en Oranjeprins Willem was een kunstliefhebber. Dat blijkt wel uit zijn collectie, waarvan de huidige en na een restauratie net weer heropende Galerij Prins Willem V aan het Haagse Buitenhof een beeld geeft. Maar wel heel opvallend is zijn keuze voor de Vlaamse firma die hem voorzag van classicistische schilderingen die voor Noord-Nederland uiterst zeldzaam, zo niet uniek zijn. Anna Bergmans heeft er niet direct een verklaring voor. Ze houdt het erop dat Willem dergelijk werk elders zal hebben leren kennen, bijvoorbeeld in Brussel waar Antoine Plateau werkte sinds 1786 en waar hij stierf in 1815.