Carrière maken volgens het boekje

De laatste tien jaar kwamen meer loopbaanboeken uit dan in de vijftig jaar ervoor.

De invulling is praktisch. Hoe krijg ik ze zo ver? is een van de best verkochte boeken.

Illustratie Viola Lindner

Rotterdam. - Elke dag worden er in Nederland ongeveer drie nieuwe loopbaan- of managementboeken uitgebracht. Drie boeken, die meestal dezelfde vragen opnieuw proberen te beantwoorden. Zelfhulpboeken, die ons moeten helpen beter te worden in onze baan. En ons van onze onzekerheid af moeten helpen.

Precieze cijfers zijn niet voorhanden, maar verkooppunt managementboek.nl schat dat er jaarlijks ongeveer duizend Nederlandse loopbaan- en managementboeken worden uitgebracht. Daarbij zijn herdrukken meegeteld, ongeveer 10 procent van het totaal. „En dan hebben we de Engelstalige boeken nog niet eens meegerekend”, zo laat een woordvoerder van de website weten. Deze boeken verkopen nog steeds het best.

Ondanks dat management- en loopbaanboeken nog altijd een kleine markt zijn vergeleken met literatuur, neemt de verkoop ervan toe. Maar in de boekhandels zijn ze nog altijd nauwelijks te vinden. Het grootste gedeelte van de boeken wordt via internet verkocht. Managementboek.nl, de grootste site die deze boeken aanbiedt, verkoopt jaarlijks 600.000 exemplaren.

„De laatste tien jaar groeit het hard”, zegt Annemie Michels, uitgever van Business Contact, één van de grotere uitgevers van managementboeken. Of zoals loopbaanadviseur en coach Els Ackerman, auteur van Help, ik zoek mijn passie het verwoordt: „De laatste tien jaar zijn er meer loopbaanboeken verschenen dan in de vijftig jaar ervoor.”

Waar komt deze groeiende behoefte vandaan? En waarom zijn we toch zo onzeker over onze prestaties op de werkvloer?

Een belangrijke reden volgens Michels is dat er van werknemers tegenwoordig meer wordt verwacht. „Vroeger hoefden we niet zelfstandig na te denken. Je deed wat de baas zei. Nu zijn er minder fabrieken, bedrijven zijn kennisintensiever. Werknemers moeten ineens zelf allerlei problemen oplossen.”

En een werknemer moet vooral ‘een passie’ hebben voor zijn baan, zegt Ackerman. „Ik heb vaak cliënten die zich een loser voelen als ze werken zonder passie. Ze zijn ernaar op zoek, in de hoop zich gelukkig te voelen of plezier in hun werk te hebben.”

Vroeger waren dit soort boeken niet nodig. Ouders dienden als voorbeeld van hoe het werk gedaan moest worden, legt Ackerman uit. „Afkomst of milieu bepaalde welk werk je ging doen. Voor veel mensen geldt nu dat ze keuzes maken, die in hun ouderlijk milieu niet gebruikelijk waren. Daarbij zoeken ze hulp.”

En die hulp moet vooral praktisch zijn, en handzaam. „Niet van dat vage, esoterische gedoe”, zegt hoogleraar Arbeidspsychologie Fred Zijlstra van de Universiteit Maastricht. „Dat zweverige, daar prikken mensen doorheen. Lezers willen weten hoe het zit.”

Dat blijkt ook uit de lijst van de best verkochte boeken van dit moment. Geen uiteenzettingen over het nut van leiderschap, maar Hoe krijg ik ze zo ver? (Jan van Zetten), momenteel een van de best verkochte managementboeken. Geen overzicht van de verschillende vormen van salarisonderhandeling, maar De dirty tricks van het onderhandelen (George van Houtem). De eerste zin van de boekbeschrijving: ‘Wilt u ook winnen?’

Werknemers hebben volgens Zijlstra advies en richting nodig, met name de generatie tussen 25 en 35 jaar. „De generatie die alles wil”, zegt Zijlstra. „Een carrière én kinderen. Een goede baan én reizen. Alle opties in het leven moeten open blijven. Dat gaat niet. Dat leidt tot stress en een vraag naar oplossingen.”

Op dit keuzedilemma springt de boekenmarkt gretig in. Met een overdaad aan boeken tot gevolg, hetgeen leidt tot een gebrek aan kwaliteit. „Het is echt zoeken naar een goed boek”, zegt Zijlstra: „Wat in een groot deel van de boeken staat leer je ook van een goed gesprek met een vriend in de kroeg.”

Iedereen kan zich tenslotte ‘loopbaanexpert’ noemen. „Freelancers of zzp’ers gebruiken nog wel eens een coachingboek om reclame voor zichzelf te maken”, zegt hoogleraar Zijlstra. „Iedereen kan een boek uitbrengen. Dan word je al snel als expert gezien.”

Uitgever Michels krijgt ongeveer honderd manuscripten van dit soort zelfbenoemde experts per jaar op haar bureau. Dezelfde onderwerpen komen steeds terug. Ze somt op: „Hoe word ik een goede leider? Wat voor type werknemer ben ik? En dat weer in allerlei vormen. Persoonstypen, kleuren. Vaak hetzelfde, maar toch is er elke keer weer een nieuw publiek voor. En we zijn een land van adviseurs en therapeuten. Als zij het uitleggen, dan gaan we daarnaar luisteren.”

Maar leidt een aanblik van al die schappen vol loopbaanboeken niet juist weer tot onzekerheid? „Dat zou kunnen. Aanbod creëert ook weer vraag”, zegt Michels. „Misschien wordt ons al deze ondersteuning wel aangepraat.”