Bisschoppen wereldwijd weg om misbruik

De katholieke kerk heeft in de hele wereld te kampen met pijnlijke onthullingen over seksueel misbruik. De talrijke affaires kosten bovendien handenvol geld. Een inventarisatie.

Het se ksueel misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk heeft tot nu toe wereldwijd 14 bisschoppen hun baan gekost. Ze hebben ontspoorde priesters beschermd en overgeplaatst, of zich bezondigd aan misbruik.

Financieel is de schade omvangrijk. Bisdommen en congregaties hebben aan proceskosten en schadevergoedingen samen bijna twee miljard euro betaald. Dat blijkt uit een inventarisatie van deze krant.

Sinds het uitbreken van de eerste misbruikaffaire in de Verenigde Staten in 1984 zijn honderden priesters, paters en broeders door de Kerk ontslagen of door justitie vervolgd. Geruchtmakend was het vertrek in april dit jaar van de Brugse bisschop Roger Vangheluwe. Hij had zijn neefje jarenlang misbruikt. Inmiddels zijn nog twee bisschoppen vertrokken. In mei was het de beurt aan bisschop Walter Mixa van Augsburg, in Zuid-Duitsland. Mixa wordt verdacht van seksueel misbruik in de tijd dat hij bisschop van Eichstätt was. In dezelfde maand aanvaardde paus Benedictus XVI het ontslag van Richard Anthony Burke, bisschop van Benin City, Nigeria. Hij wordt verdacht van misbruik van een veertienjarig meisje.

Vijftien jaar geleden al, in 1995, moest in Oostenrijk Hans Hermann Groër aftreden als aartsbisschop van Wenen, nadat oud-leerlingen van het seminarie waaraan hij in de jaren zeventig doceerde hem beschuldigd hadden van seksueel misbruik.

In Wales kreeg in 2001 aartsbisschop John Aloysius Ward zijn ontslag. Hij was niet opgetreden tegen pedofiele priesters. Een jaar later vertrok in Polen aartsbisschop Julius Paetz uit Poznan na beschuldigingen dat hij zich vergrepen had aan priesterstudenten.

In Argentinië nam in 2002 Egardo Storni, aartsbisschop van Santa Fe, ontslag. Het Vaticaan was al tien jaar eerder geïnformeerd over het mogelijk misbruik van 47 priesterstudenten. Vorig jaar werd Storni veroordeeld tot celstraf.

In Ierland vertrok bisschop Brendan Comiskey in 2002 omdat hij een pedofiele priester beschermd had. Bisschop Franziskus Eisenbach uit het Duitse Mainz stapte in dat jaar op na beschuldigingen van aanranding van een vrouw. Aan het einde van 2002 trad ook kardinaal Bernard Law van het aartsbisdom Boston (VS) af. Hij lag onder vuur omdat hij een pedofiele priester de hand boven het hoofd gehouden had.

In 2004 vertrok de Oostenrijkse bisschop Kurt Krenn. Hij trad niet tegen seksuele misstanden op.

In 2009 moest de bisschop van het Ierse Limerick, Donald Brendan Murray, opstappen. In maart dit jaar aanvaardde paus Benedictus XVI het ontslag van John Magee, bisschop van het Ierse Cloyne. Een maand later, in april, volgde het ontslag van de Ierse bisschop James Moriarty (Dublin). Uit onderzoek was gebleken dat hij het wangedrag van geestelijken had toegedekt. Moriarty bood zijn excuses aan. Hij had naar eigen zeggen moeten ingaan tegen de ‘cultuur van geheimhouding’.

In Nederland moesten tot nu toe twee pastoors, één broeder van Liefde, één pater salesiaan en twee broeders salesianen opstappen of uit bestuursfuncties terugtreden. Justitie doet nog onderzoek naar één pastoor. Bisschoppen zijn niet afgetreden.

De misbruikaffaires hebben de bisdommen en congregaties in met name de Verenigde Staten, Ierland, Canada en Australië veel geld gekost. In de Verenigde Staten is door de Kerk aan proceskosten en schadevergoedingen naar schatting een miljard dollar betaald.

In Ierland leidden de onthullingen over misbruik en mishandelingen op katholieke scholen tot maatschappelijke commotie en tot een roep om een financiële compensatie voor de slachtoffers. De religieuze ordes zegden in 2009 een half miljard euro toe. Dat geld ging naar een fonds dat er kwam op voorstel van de Ierse premier Brian Cowen. Ook in Australië, Canada en andere landen zijn vele miljoenen betaald.

In Nederland worden schadevergoedingen achter gesloten deuren afgehandeld. Het gaat tot dusverre naar schatting om enkele tonnen.