Basel III is een goed begin

De mondiale toezichthouders op de banken zijn de snelsten niet: het duurde tien jaar om de voorlaatste reeks kapitaalvoorschriften te bedenken en implementeren. Het is dus een verdienste van de toezichthouders dat de nieuwste regels, beter bekend onder de verzamelnaam Basel III, nog geen twee jaar na het faillissement van zakenbank Lehman Brothers overeengekomen werden.

Het Basel-comité telt 27 leden, dus iedere overeenstemming moet wel een compromis inhouden. De eerste schermutselingen vonden plaats over de hoeveelheid aandelenkapitaal die de banken verplicht zouden zijn vast te houden. Hoewel het percentage ruim vertweevoudigd is, van 2 procent naar 4,5 procent van de risicogewogen bezittingen van een bank, hadden hardliners graag nog meer gezien.

De toezichthouders hebben ook een ‘kapitaalconserveringsbuffer’ van 2,5 procent ingevoerd. In theorie kunnen banken in moeilijke tijden een beroep doen op deze buffer, maar in de praktijk zal dat niet gebeuren. Dus het feitelijke minimum voor het kernkapitaal – dat voorheen bekend stond als ‘core Tier 1’ – is nu op 7 procent komen te liggen. Dat is een grote verbetering: Royal Bank of Scotland ging de crisis in met een kernkapitaal van 4 procent.

Het andere compromis betreft de timing. Japan en Duitsland maakten zich zorgen dat hun banken in het nadeel zouden zijn. Daarom worden de regels gefaseerd ingevoerd. De kapitaalconserveringsbuffer hoeft pas op januari 2019 van kracht te worden. Niet-beursgenoteerde Duitse banken hebben tot 2023 de tijd gekregen om hun ‘stille participaties’ – obligatie-achtige instrumenten, die voorheen meetelden als kernkapitaal – te ontmantelen.

Maar beleggers zullen waarschijnlijk weinig aandacht schenken aan dit tijdschema. Van iedere grote kredietverlener, die afhankelijk is van de steun van de markten, zal worden verwacht dat hij aantoont nu al aan de nieuwe normen te voldoen. En banken zullen graag nog wat extra kapitaal achter de hand willen houden. Dat is de reden dat de meesten al een kernkapitaal van meer dan acht procent hebben. Een van de weinige banken die dat niet hebben – Deutsche Bank – is een paar uur vóór de bekendmaking van de Basel-overeenkomst met een claimemissie van 9,8 miljard euro gekomen.

Bovendien zijn de toezichthouders nog niet klaar. De nationale autoriteiten hebben het recht te eisen dat banken nog eens 2,5 procent extra kapitaal vasthouden, afhankelijk van de conjunctuurcyclus.

Maar zelfs als de toezichthouders weten te verzekeren dat de nieuwe regels over de hele wereld worden toegepast, zullen de hogere eisen aan het kernkapitaal alléén een nieuwe crisis niet kunnen voorkomen. De toezichthouders moeten ook vasthouden aan de recent overeengekomen strengere liquiditeitseisen, en wetten invoeren die zelfs grote banken in staat stellen hun activiteiten stop te zetten als ze in de problemen komen. De nieuwe regels kunnen de risico’s ook gewoon naar andere delen van het financiële systeem verplaatsen. Niettemin is de Basel III-overeenkomst een goed begin.

Peter Thal Larsen

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaar uit Londen:www.breakingviews.com