In VS slinkt de rol van Wilders

Nieuwsanalyse

Als hij vasthoudt aan de minder radicale toon van zaterdag, is het de vraag of Wilders populair blijft bij de Republikeinen in de VS.

Tot afgelopen zaterdag dankte Geert Wilders zijn reputatie in de VS aan zijn rol als Republikeins agitator en fondsenwerver. De vraag is of dat na dit weekeinde zo zal blijven.

Zijn toespraak op een bijeenkomst tegen het islamitisch centrum nabij Ground Zero, zaterdag voor een paar duizend demonstranten in New York, bevatte niet de uithalen waarop zijn, soms kapitaalkrachtige, Amerikaanse supporters zo gesteld zijn. Zij moesten het doen met stellingen – „Nee tegen de moskee” – die de laatste maanden al honderden malen door Republikeinen en Democraten met allerlei verschillende achtergronden waren betrokken. De agitator was trendvolger geworden.

Het was druk en gespannen in New York en Wilders’ geluid drong amper door. Hij haalde gisteren pagina 26 van The New York Times, een halve alinea. Nu was het grote publiek nooit de reden voor Wilders’ opkomst in de VS. Het waren seculiere conservatieven en joodse Republikeinen, gedreven door solidariteit met Israël, die hem een paar jaar terug een podium gaven. Islamcritici als David Horowitz (een neocon uit de wereld van Cheney) en Frank Gaffney (een neocon die voor Reagan werkte) zochten al langer naar manieren om de confrontatie met de islam op te voeren.

Zelf zaten zij gevangen. Aan de ene kant waren ze gebonden aan het elfde Republikeinse gebod: val een andere conservatief nooit publiekelijk af. Aan de andere kant aan Bush’ opvatting, geformuleerd na 9/11, dat „de islam een godsdienst van liefde” is.

Door Wilders te laten spreken wisten ze dat beeld binnen de Republikeinen te ondermijnen. En Wilders wist precies welk verhaal zij wilden horen. Wie de islam jarenlang ongemoeid laat zoals in Europa, zei Wilders, loopt het gevaar zijn greep op de cultuur te verliezen.

Zo gebeurde het dat Wilders, publicitair gesteund door bloggers Pamela Geller en Robert Spencer, uitgroeide tot een geliefde spreker voor kleine maar welgestelde, besloten gezelschappen. Hij herhaalde er zijn opvattingen (Mohammed is een pedofiel, de Koran moet verboden worden, islam is een ideologie). Zo doorbrak hij taboe na taboe bij de Republikeinen. De agitator was effectief, legde Horowitz dit voorjaar uit aan deze krant: „Hij spreekt dingen uit die wij nu eenmaal nooit zullen kunnen zeggen.”

Vervolg 9/11: pagina 5

Met Wilders erbij trek je financiers

Wilders verwierf er ongebruikelijk grote invloed mee. Nederlandse bewindslieden die naar de VS komen mogen in het algemeen blij zijn dat ze bij hun Amerikaanse ambtgenoot terecht kunnen. Wilders daarentegen zat op 7 juni vorig jaar in Simi Valley, Californië, aan bij een diner onder leiding van Joyce Chernick.

Zij is geen Hollywoodberoemdheid, en wie haar googelt krijgt een ogenschijnlijk neutraal profiel: in 2008 gaf ze geld aan zowel McCain als Obama. Maar in de conservatieve wereld is Joyce Chernick een uiterst invloedrijke dame. Haar man verkocht zes jaar geleden zijn softwarebedrijf voor 750 miljoen dollar, en via hun eigen charitatieve instelling de Fairbrook Foundation groeide zij uit tot een van Amerika’s voornaamste financiers van pro-Israëlische instellingen, die op enkele uitzonderingen na conservatief zijn.

Zo blijkt uit de laatste jaarstukken van ‘Fairbrook’ (2008) dat Chernick een belangrijke bijdrage levert aan het werk van Horowitz en Gaffney. En onlangs leerde onderzoek van Politico dat zij ook de vrouw was die Horowitz bijna een miljoen dollar toestopte om Robert Spencers blog Jihad Watch te financieren. Daarmee, aldus Politico, vertegenwoordigt Chernick „het grote geld achter het protest tegen het islamitisch centrum bij Ground Zero’’.

Met deze Joyce Chernick deelde Wilders dus vorig jaar zomer de dinertafel. Zij was de gastvrouw, Wilders sprak, een kleine honderd welgestelde Californiërs schoof aan tegen betaling, en Avi Davis van de conservatieve American Freedom Alliance (AFA) organiseerde het geheel. „We hebben Geert die avond geëerd om zijn moed”, zegt Davis. Wilders sprak niet om geld voor zichzelf op te halen, benadrukt Davis, het was andersom: de Nederlander voerde het woord om fondsen voor AFA te werven.

Zo sterk is Wilders’ positie in conservatieve kring dus geworden: hij is de man die je op de uitnodiging zet om kapitaalkrachtige mensen naar je diner te lokken. „Geert is nu eenmaal erg moedig en charismatisch”, zegt Davis. „Daar houden wij hier van.”

Na zaterdag is dus de vraag hoe dit verder moet. Als hij in de toekomst relatief mild blijft, zoals dit weekeinde, dan verliest hij vanzelf de steun van Amerikaanse supporters. In hun ogen is de strijd tegen de islam, ofwel het gevecht om de beveiliging van Israël, nog lang niet gestreden. Zij zitten niet te wachten op nuances en verklaringen die ze ook bij Republikeinen in de VS kunnen halen. In Wilders’ radicaliteit lag, tot nu toe, zijn Amerikaanse succes besloten.