Hetzerig versus conventioneel

Een analyse na één week nieuwe nieuwsprogramma’s.

Waar PowNed hetzerig het volksverstand verwoordt, voegt WNL zich moeiteloos in de redelijke traditie van het publiek bestel.

Het pijnlijkste van alle pijnlijke momenten in een week PowNews was vrijdag, met Ronald Plasterk in de uitzending. De oud-minister van OCW, voor presentatoren Dominique Weesie en Rutger Castricum ‘Ome Roon’, zei na een knuffel van de laatste quasi-bedroefd: „Mijn welgemeende excuses voor deze amateurs, zo wilde ik niet de geschiedenis in gaan.” En hij veegde een krokodillentraan weg.

Hoe raar kan het lopen. Een veelgeprezen wetenschapper dolt in een rechtstreekse uitzending met de boegbeelden van het schelmen-omroepje dat hij in zijn korte politieke loopbaan mogelijk maakte. Een omroepje dat het jennen van de Plasterks partij en zijn aanvoerder Job Cohen tot handelsmerk heeft gemaakt.

Inspirator van de gedaanteverwisseling van het omroepbestel is oud-EO-directeur Henk Hagoort. Nadat hij in 2008 bestuursvoorzitter van de publieke omroep werd, typeerde hij de actualiteitenprogramma’s als ‘drie keer de Volkskrant’, ofwel: ze waren allemaal ongeveer uit hetzelfde linkse hout gesneden. Hagoort kwam tegemoet aan het onbehagen bij de lezers van ‘de krant van wakker Nederland’: De Telegraaf. Die wisten zich niet meer vertegenwoordigd in het publieke bestel, waarvoor zij óók belasting betaalden.

Het leverde het publieke bestel twee nieuwe omroepen op: PowNed, voortgevloeid uit de website GeenStijl (eigendom van De Telegraaf) en WNL, afkorting van Wakker Nederland. Het werven van de vereiste 50.000 leden voor beide aspirant-omroepen begeleidde het ochtendblad met publicitair tromgeroffel. Al vereist de omroepwet onafhankelijkheid, alle WNL-programma’s worden gemaakt door het tv-productiehuis van de Telegraaf Media Groep, waar de WNL-medewerkers in dienst zijn.

De informatieve programma’s van de nieuwe omroepen zijn Ochtendspits en Uitgesproken van WNL en PowNews van PowNed. Om met het laatste te beginnen: deze amechtige aaneenschakeling van melige, provocerende, triviale en onbegrijpelijke onderwerpjes amateuristisch noemen, ligt voor de hand. De vraag is: voorzien zij in de door de NPO-baas gesignaleerde lacune? Het rechtse geluid klonk vorige week inderdaad, via Geert Wilders en Hero Brinkman – de PVV ontbrak in geen enkele uitzending. Mark Rutte werd steevast joviaal bejegend, terwijl hoon ten deel viel aan alles ter linkerzijde van het midden.

Alles wordt bij PowNews opgediend met de wijsheid van de straat: de formatie is ‘een schertsvertoning’, ‘een spek-en-bonenshow’ dan wel ‘één grote poppenkast’. Op de Antillen heerst een ‘corrupt zooitje’ over allemaal ‘uitvreters’. Voor PowNews zijn de Binnenhofbewoners gelijkwaardig aan bruidegom Dries Roelvink, een perverse kamerverhuurder of een gesnapte zakkenroller. Het ‘straattuig’ moet niet op knuffelcursus à 2.000 euro per avond, maar verdient ‘een pak slaag’, vinden zelfs de door het programma gevonden allochtonen. Na een filmpje over het bioscoopverbod voor Suikerfeestvierende jongeren verzuchtte Weesie: „Zo ver zijn we al met dit land.”

Waar PowNed hetzerig het volksverstand verwoordt, voegt WNL zich moeiteloos in de redelijke traditie van het publiek bestel. Ochtendspits is een sobere versie van Goedemorgen Nederland. En met Uitgesproken WNL vult de nieuwe omroep – naast twee oude omroepen – het Netwerk-gat op Nederland 2. Hier moet WNL de eigen identiteit uitdragen, want herprofilering geldt als een tweede remedie tegen de drie-keer-Volkskrant-kwaal. Ook hier kwam vorige week de onvermijdelijke Wilders aan bod, maar aan de hand van het ‘dilemma’ tussen het prediken van haat en het gedogen van een rechtse coalitie. Alleen in een item over gemeentelijke bijdragen aan ontwikkelingswerk verloochende de rubriek zijn bakermat niet. Een Amsterdamse ontwikkelingsheffing op drinkwater noemde Uitgesproken WNL „weggegooid geld, want een druppel op een gloeiende plaat”.

Op hetzelfde tijdstip etaleren de VARA (op maandag en vrijdag) en de EO (op dinsdag en donderdag) hun maatschappijvisie. Dat leidde maandag tot een moeizame conversatie tussen vier rode houten klazen over een links alternatief en vrijdag tot de constatering dat mensen na jarenlang hard werken van hun pensioengelden worden beroofd „terwijl de bonussen bloeien”. De EO wierp dinsdag als vanouds het ongeboren leven in de strijd, dit keer via het vraagstuk van de ‘embryodonatie’. Omlijst met beelden uit de film Het wonder van een nieuw leven kwamen voor- en tegenstanders aan het woord.

Omdat het aantal omroepen van de NPO-bestuursvoorzitter drastisch moet worden beperkt, worden in Hilversum door verschillende aspirant-partners fusiegesprekken gevoerd. Zo praten de NCRV en de KRO over samenwerking, net nu ze elk hun eigen, geprofileerde actualiteitenrubriek zijn begonnen. De KRO haalde de titel Brandpunt van stal, terwijl de NCRV kwam met de absurdistische vondst Altijd wat. Het NCRV-programma nam het vrijdag op voor de cipiers van de Rotterdamse stadsgevangenis die onder werkdruk staan door onderbezetting en intimidatie door de leiding. Ook was CDA-voorzitter Bleker te zien in de rust van zijn ponyfokkerij. Het aardige van Altijd wat is dat het het commentaar overlaat aan een wekelijkse ‘opiniemaker’. Vrijdag was dat filosoof Bas Haring, in de komende weken volgen de publicisten Stine Jensen, Herman Vuijsje en Naema Tahir.

Het enige programma dat zich niets aantrekt van de herzuilingsdoctrine is Nieuwsuur, de VARA-loze opvolger van Nova. Er bestaat geen linkse of rechtse maar alleen goede journalistiek, is het standpunt van de redactie. Daarom werd alleen het decor vernieuwd. De overgang van een Indiase zweethut naar Starship Enterprise is even wennen, maar het overzicht van Wilders’ internationale vriendenclub van zaterdag had de kwaliteit waarop zijn voorganger kon bogen – al zal het door de drie-keer-Volkskrant-roepers wel weer als links gestook worden weggezet.

Nieuwsuur wordt gemaakt door de NOS en de NTR, de omroep die voortkwam uit een fusie van NPS, Teleac en RVU. Het wordt tijd dat de fusieplannen bij de omroep verder gestalte krijgen. Dan is het met deze nieuwe verzuiling snel gedaan.