Formatie van 'rechts' krijgt groene licht

De kabinetsformatie van een minderheidskabinet van VVD en CDA dat gedoogsteun krijgt van de PVV wordt hervat. Koningin Beatrix heeft Ivo Opstelten opnieuw benoemd als informateur.

Informateur Herman Tjeenk Willink rondde zijn werkzaamheden vanmorgen af. Hij adviseerde de onderhandelingen voort te zetten en Opstelten weer aan te stellen.

Tjeenk Willink schrijft in zijn eindverslag dat de fractievoorzitters Mark Rutte (VVD), Geert Wilders (PVV) en Maxime Verhagen (CDA) hebben aangegeven dat zij vertrouwen dat bij een voortzetting van de besprekingen er spoedig een kabinet kan zijn. „Al is er nog het nodige te bespreken en blijft het voorbehoud gelden dat over niets besloten is voordat over alles volledige overeenstemming is bereikt”, aldus Tjeenk Willink.

De informateur benadrukte vrijdag al dat hij geen rekening zou houden met de speech van PVV-leider Geert Wilders in New York, zaterdag. De inhoud leidde niet tot ophef en lijkt de formatie niet te beïnvloeden.

De formatie over het minderheidskabinet klapte vrijdag 3 september na een crisis in de CDA-fractie. Drie CDA’ers – Ab Klink, Ad Koppejan en Kathleen Ferrier – bleken tegen samenwerking met de PVV te zijn. Nadat de crisis was bezworen bleek Geert Wilders geen vertrouwen meer in het CDA te hebben. Hij stelde zijn oordeel bij toen Ab Klink uit de CDA-fractie stapte. Dat gebeurde toen alle fractievoorzitters al een advies aan de koningin hadden gegeven. Zij kwamen hier deels op terug.

De koningin benoemde daarna Tjeenk Willink om de ontstane „gaten” in het informatieproces te dichten. Dat heeft hij gedaan met een reeks nieuwe gesprekken met de fractieleiders. De uitkomst is dat de formatie verder gaat waar die anderhalve week geleden eindigde. Zijn slotverslag biedt weinig verrassingen. Verhagen verwacht nog steeds, schrijft Tjeenk Willink, dat de principiële bezwaren die in zijn fractie leven kunnen worden weggenomen met een goede onderhandelingsresultaat.

Vervolg Tjeenk Willink: pagina 3

‘Rol Eerste Kamer bij formatie’

Het verslag van Tjeenk Willink biedt enig inzicht in de manier waarop oppositiepartijen een eventuele samenwerking tussen VVD, PVV en CDA tegemoet zullen treden. GroenLinks-leider Femke Halsema liet bijvoorbeeld weten dat „haar fractie in bepaalde gevallen het kabinet alleen steunt indien komt vast te staan dat het kabinet dan in andere gevallen tegemoet komt aan wensen van de GL-fractie”. ChristenUnie-leider André Rouvoet waarschuwde dat de gouvernementele houding van zijn fractie wel eens „onder druk” zou kunnen komen te staan. Alle fracties gaven overigens aan een minderheidskabinet „op zijn merites” te beoordelen.

Tjeenk Willink gaat ook in op de positie van de Eerste Kamer. De aanstaande coalitie heeft in de senaat geen meerderheid. Hij stelt dat de Eerste Kamer in „constitutioneel opzicht” een eigen positie inneemt. Hij adviseert zijn opvolger hiermee rekening te houden. Een verzoek van senaatsfracties om een gesprek te houden met de informateur wees Opstelten ruim twee weken geleden nog af. Tjeenk Willink zei op zijn persconferentie dat Opstelten nog geen beslissing had genomen hoe hij de Eerste Kamer bij de formatie zou betrekken.

Tjeenk Willink ging vanmiddag in op de kritiek als zou hij met enkele opmerkingen het gezag van fractievoorzitter Mark Rutte hebben ondermijnd. Hij meende dit niet te hebben gedaan. Juist journalisten hadden door een verkeerde weergave van zijn woorden dat gezag ondermijnd. Hij had alleen maar willen uitleggen dat het gezag van de premier niet gebaat zou zijn bij een derde mislukking.