De Turk van Manhattan

„New York, dat wortelt in Nederlandse tolerantie, zal nooit een Nieuw Mekka worden!” De achthonderd aanwezigen, onder wie Wilders-fan Pamela Geller, klapten verheugd. Ze vonden het een goeie tekst: hij verwees naar het land van herkomst van de gastspreker en naar Nieuw-Amsterdamse waarden, zoals vrijheid en verdraagzaamheid. Want die worden ernstig bedreigd, zoals u weet, door muzelmannen die in de VS de sharia willen invoeren.

Arme, gewillige geschiedenis. Je kunt er alle kanten mee op, als je de feiten maar naar je hand zet en als je het verhaal maar een ideologische draai geeft die je uitkomt. Wilders is slim genoeg om geen aperte onwaarheden te vertellen en creatief genoeg om uit feiten en halve waarheden die te kiezen die zijn boodschap ondersteunen – en andere weg te laten.

Het viel nogal tegen met die verdraagzaamheid in Nieuw-Nederland. De eerste moslim die voet zette op Amerikaanse bodem was een Nederlander: Anthony Janszoon van Salée. Hij werd in 1606 geboren in Cartagena, Spanje, als vierde kind van Jan Janszoon. Met zijn vader woonde hij een tijdje in Salè, Marokko, en daar is hij waarschijnlijk overgegaan op de islam. In de jaren dertig van de zeventiende eeuw verhuisde hij naar Nieuw-Nederland. Met het geld dat hij van zijn vader had geërfd kocht hij in 1639 een stuk grond op het eiland Manhattan. Zijn medekolonisten gaven hem, vanwege zijn getinte huid en gemengde afkomst, als bijnaam ‘de Turk’.

Als moslim kwam hij al snel in aanvaring met de protestantse kerk en uiteindelijk kreeg hij opdracht om Nieuw-Nederland te verlaten. Maar hij ging in beroep bij de Verenigde West-Indische Compagnie en kreeg alsnog toestemming om een stuk grond te ontginnen, dat Nieuw Utrecht ging heten. Hij werd de grootste landeigenaar van Long Island en een welgesteld koopman en kredietverschaffer. En hij koos een vrijgevochten Hollandse als vrouw: Grietse Reyniers, later weggezet als ‘de eerste lichtekooi van Manhattan’.

Van Salée liet zich niet wegpesten door Nederlandse scherpslijpers. En daar kunnen de moslims van New York een voorbeeld aan nemen.

Dirk Vlasblom