Van de winkelstraat is heel veel te koop

HEMA en veel andere Nederlandse winkelketens staan te koop. Aan gegadigden geen gebrek, het geld brandt in de zakken van opkoopfondsen .

Kijk dit weekend in de winkelstraat omhoog naar de naamborden, en het bordje ‘te koop’ kun je er in veel gevallen bij inbeelden. Sinds donderdag bij de Hema, dat aankondigde dat eigenaar Lion Capital na drie jaar de warenhuisketen in de verkoop gooit. Al eerder dit jaar bij V&D, De Bijenkorf, Hunkemöller en M&S Mode.

Volgens persbureau Dow Jones zou eigenaar Maxeda gisteren de laatste biedingen hebben ontvangen voor de warenhuizen van V&D en de restaurants van La Place. Nadat er eerst tien gegadigden waren, zouden er nog drie investeringsmaatschappijen over zijn.

De afgelopen twee jaar zijn er weinig bedrijven overgenomen. Daarom wekt het nieuws rond V&D en zeker rond Hema verbazing. Waar komt de belangstelling voor de warenhuizen vandaan? En waarom gooien de eigenaren van de winkelketens, beiden opkoopfondsen, hun bezittingen in de verkoop nu de economische onzekerheid met waarschuwingen voor een dubbele dip toenemen?

Juist omdat er nu nog een opening in de markt zit, zeggen fusie- en overname-experts. Zij hebben dit jaar veel meer werk. „Het eerste half jaar toonde een verbetering en in augustus en september zijn de signalen goed”, zegt overnamespecialist Maarten Vijverberg van adviesbureau Boer & Croon. De detailhandel was een sector waar in de eerste helft van het jaar het aantal, weliswaar kleine, deals steeg.

Met een geschat overnamebedrag rond de 1,6 miljard euro is Hema voor Nederland een grote. De overname-experts bevestigen de opmerking van Hemadirecteur Ronald van Zetten „dat de kapitaalmarkt een punt bereikt waarop het gunstig is om te verkopen". De eerste reden daarvoor is dat de financieringsmogelijkheden zijn toegenomen. „Banken lenen weer iets makkelijker geld uit”, zegt advocaat Jan-Louis Burggraaf van Allen & Overy. „En zeker aan detailhandelsbedrijven, die een vrij stabiele kasstroom hebben en, ook al gaat het economisch slechter, niet ineens met een vraaguitval van 20 procent krijgen te maken.”

Het gerucht klinkt dat een branchegenoot (Blokker of Ahold) Hema wil inlijven. Van Zetten noemde die bedrijven gisteren in de Financial Times „interessante mogelijke nieuwe eigenaren”. Maar het ligt meer voor de hand dat Hema opnieuw naar een opkoopfonds gaat. Daar brandt momenteel het geld in de zakken. De fondsen hebben geld opgehaald bij hun beleggers (pensioenfondsen, verzekeraars en andere institutionele beleggers) en moeten laten zien dat ze dat geld ook investeren. Anders moeten ze het terugstorten. „En nog perverser misschien: dan lopen ze hun managementvergoeding ook mis”, zegt een zakenbankier. „Op dit moment nemen ze om die redenen ook genoegen met lagere rendementvooruitzichten.”

Dat weten de private-equityfondsen achter Maxeda (KKR, Permira, Cinven en Alpinvest) ook, die volgens plan na zes jaar hun bezittingen kwijt willen nu ze het rendement door superdividenden binnen hebben. Voor Lion Capital, dat drie jaar geleden Hema kocht van Maxeda, lijkt die noodzaak er minder. Overnamespecialist Vijverberg denkt dat Lion Capital het op zeker speelt. „Het is onzeker wat het economisch klimaat in 2011 wordt. Dit kan een mooi moment zijn om succesvol uit te stappen.” Bovendien hebben ze snel hun doel bereikt (zie inzet).

Een nieuwe private-equityeigenaar kan zeker nog profijt hebben van Hema, zegt Jan Kessels, voormalig topman van Hema en V&D en bedrijfsadviseur. Hema wil naar het buitenland. In België zijn er ruim 75 winkels, in Duitsland een kleine tien en in Frankrijk twee. „België is een tweede thuismarkt maar er staat nog lang niet op elke hoek een Hema, en Duitsland is een groot land met een enorm potentieel”, zegt Kessels. Voor groei is nieuw geld nodig. „Ongelooflijk veel geld. Dat kan Lion Capital niet betalen of ze steken het liever in nieuwe investeringen”, zegt detailhandelsadviseur Ton Bos.

Het opkoopfondsentrucje van uitknijpen heeft Lion Capital al volop toegepast bij Hema. In 2008 werd leveranciers verteld dat ze 5 procent minder betaald kregen. FNV Bondgenoten klaagt in een gisteren verschenen zwartboek over de verslechterende arbeidsvoorwaarden voor het winkelpersoneel. De vakbond beticht Hema ervan vast en ervaren personeel te willen inruilen voor goedkope flexkrachten. Hemaklanten klaagden nog wel eens over lege schapen als gevolg van strikter voorraadbeheer. Maar de klanten zijn gezien de stijgende omzetten en bedrijfsresultaten niet weggelopen.

Vijverberg van Boer & Croon denkt dat Hema interessant is voor een investeerder die bedrijven bezit waarmee strategisch samengewerkt kan worden. Een hypothetisch voorbeeld: een investeerder bezit een lingerieketen en koopt Hema. Dan heeft de eigenaar een extra afzetkanaal gekocht en Hema kan de inkoop bundelen en nog beter ondergoed verkopen.

Er zal belangstelling zijn van grote inversteringsmaatschappijen uit de VS of Groot-Brittannië, zegt de zakenbankier „Zij zitten op grote zakken geld en voelen de noodzaak om bedrijven te kopen. Er zijn niet veel mooie groeimogelijkheden als Hema op de markt. Ik denk dat er veel partijen zullen bieden, dat kan de prijs opdrijven, zoals we voor de crisis zagen.”