Shirov wint in Shanghai

Wat de Chinese mannen betreft heeft het Grote Draak Project, dat in 1974 werd opgezet om China, waar ze toen bijna alleen nog het Chinese schaak speelden, ook in onze vorm van schaken bij de wereldtop te brengen, nog niet helemaal aan de hooggespannen verwachtingen voldaan.

Wel bij de vrouwen, waar de Grote Draak al drie Chinese wereldkampioenen heeft opgeleverd en waarschijnlijk ook een toekomstige wereldkampioene, de nu zestienjarige Hou Yifan.

De Chinese mannelijke schakers zijn sterk, maar net niet sterk genoeg voor de wereldtop.

In het toernooi in Shanghai, dat woensdag werd gewonnen door Alexei Shirov, was Wang Hao (21) de kop van Jut in het hoge gezelschap van Shirov, Vladimir Kramnik en Levon Aronian. Het zat Wang niet mee, want in zijn twee partijen tegen Shirov stond hij de ene keer glad gewonnen en in de andere partij had hij groot voordeel, maar hij verloor ze allebei.

Het toernooi was de eerste fase van de Grand Slam finale, die in oktober zal worden voortgezet in Bilbao. Daar spelen Shirov en Kramnik, de eerste twee van Shanghai, een dubbelrondige vierkamp met Magnus Carlsen en Anand. Anand mag meedoen omdat hij wereldkampioen is en Carlsen omdat hij dit jaar drie van de vier Grand Slam toernooien heeft gewonnen.

„Bilbao is de grootste uitdaging in mijn carrière”, zei Shirov na zijn overwinning in Shanghai. Een beetje vreemd, want hij heeft al zoveel toptoernooien gespeeld in zijn leven.

Zijn uitspraak lijkt er op te wijzen dat hij niet tevreden is met zijn positie in de schaakwereld. Op de wereldranglijst is hij elfde, wat natuurlijk lang niet slecht is, maar hij geldt niet meer als een kandidaat voor het wereldkampioenschap.

Hij is 38 jaar. Droomt hij van een tweede jeugd? Veel schaakliefhebbers zullen juichen als de avontuurlijke artiest Shirov in Bilbao aan Carlsen, Anand en Kramnik alle hoeken van het bord zou laten zien.

Het zal hem plezier hebben gedaan dat hij in Shanghai Vladimir Kramnik versloeg, een vijand sinds 2000, toen Kramnik de match tegen Kasparov speelde waar Shirov recht op had. Winnen van Kramnik in een serieuze partij was Shirov sinds 2003 niet meer gelukt.

De partij was een avontuur waarin Shirov als een vis in het water was. Kramnik probeert zijn spel de laatste jaren ook te verscherpen, maar zoals de Amerikaan Alex Yermolinsky op de Internet Chess Club ongeveer zei: als je tien jaar lang de Russische verdediging hebt bestudeerd, is je karma niet meer geschikt voor het avontuur.

Alexei Shirov – Vladimir Kramnik, Shanghai Masters 2010

1.d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. f3 c5 In zijn WK-match tegen Anand in 2008 koos Kramnik de hoofdvariant 4…d5 5. a3 Lxc3+ 6. bxc3 c5 7. cxd5 Pxd5. Wat hij hier doet is scherper. 5. d5 b5 6. e4 0-0 Interessanter dan 6…bxc4 7. Lxc4 exd5 8. Lxd5 Pxd5 9. Dxd5 Pc6 met een klein voordeel voor wit. Kramniks zet is vaker gespeeld, maar Shirov voelde zich hier al op onbekend terrein. 7. e5 Over deze ambitieuze zet dacht Shirov veertig minuten na. 7…Pe8 8. f4 exd5 9. cxd5 d6 10. Pf3 c4 11. a4 Lg4 12. axb5 Pd7 13. e6 Met 13. Lxc4 kon wit een pion voor komen, maar na 13…dxe5 heeft zwart goede compensatie. 13…fxe6 14. dxe6 Pb6 15. Le2 Pc7 16. Pg5 Lxe2 Achteraf gezien was 16…Lxe6 het verstandigst. 17. Dxe2 d5 Hierna komt wit in duidelijk voordeel. Kramnik zei na de partij dat hij 17…Df6 had moeten doen en ook 17…De7 kwam in aanmerking. Tegen die laatste zet beveelt een anonieme commentator op de website van Chessbase een interessant stukoffer aan: 18. 0-0 h6 19. f5 hxg5 20. Pe4 met sterke aanval. 18. 0-0 Df6 19. f5 Nu wit zijn pion op e6 kan houden is zwart er slecht aan toe. 19…Tae8 20. Txa7 Dit geeft zwart een ontsnappingskans. Met 20. Df3 of 20. Le3 kon wit zijn formidabele pionnenketentje e6/f5 behouden.

20… Pxe6 21. Pxe6 Txe6 22. Df2 Wit kon de toren niet nemen wegens 22. Dxe6+ Dxe6 23. fxe6 Lc5+ en zwart wint. 22…De5 Zwart zat nog steeds in een lastig parket, maar er was een uitweg: 22…Te5 met de dreiging 23…d4 zou geforceerd tot een eindspel leiden dat zwart niet hoeft te verliezen na 23. Le3 Txe3 24. Dxe3 d4 25. De6+ Dxe6 26. fxe6 dxc3 27. Txf8+ Kxf8 28. bxc3 Lxc3. 23. g4 Nu is wit weer aan het roer. 23…Tg6 24. Dg2 Tgf6 25. Lf4 Dd4+ 26. Df2 Dxf2+ Dameruil is voor zwart niet gunstig, maar er zat niets anders op. 27. Kxf2 d4 28. Pe4 T6f7 29. Txf7 Txf7 30. Ta1 h6 31. Le5 d3 32. Ld4 Tb7 33. h4 Lf8 34. Tc1 Pd5 35. Txc4 Txb5 36. Tc8 Kf7 37. g5

Met een pion meer en actief stukkenspel heeft Shirov natuurlijk uitstekende winstkansen, maar helemaal duidelijk zou het na 37…d2 38. Pxd2 Pe7 nog niet zijn. 37…Pe7 Met nog een minuut bedenktijd voor vier zetten maakt Kramnik een blunder waarna het meteen afgelopen is. 38. Pd6+ Zwart gaf op wegens stukverlies door 38…Kg8 39. Txf8+ Kxf8 40. Pxb5.