Sfeer van intimidatie CDA-fractie

Binnen de CDA-fractie is sprake van een sfeer van wantrouwen en intimidatie. De crisis over de samenwerking met de PVV heeft diepe sporen nagelaten, met mogelijke gevolgen voor het verloop van de formatie.

Dat blijkt uit een reconstructie van NRC Handelsblad.

De drie CDA-Kamerleden met grote bezwaren tegen politieke samenwerking met de PVV – Ab Klink, Ad Koppejan en Kathleen Ferrier – zijn tijdens emotionele vergaderingen van de CDA-fractie door een collega beschuldigd van „verraad” en „moord” op de partij. Tijdens het twee dagen durende crisisberaad, anderhalve week geleden, waarin fractievoorzitter Maxime Verhagen probeerde de drie bij de fractie te houden, liepen de emoties hoog op. De dissidenten voelden zich geïntimideerd toen waarnemend partijvoorzitter Henk Bleker zei dat hij wilde laten uitzoeken welke consequenties het zou hebben als de dissidenten zich van de fractie zouden afscheiden. Anderen vonden het vanzelfsprekend dat Bleker een analyse gaf van de situatie waarin de fractie zich op dat moment bevond.

Voorstanders van het voortzetten van de formatie met VVD en PVV voelden zich door de dissidenten voor het blok gezet. Die zouden met hun gedrag juist de overige 18 Kamerleden van de fractie de mogelijkheid ontnemen een zelfstandige afweging te maken over een eventueel regeerakkoord. De dissidenten is meerdere keren gevraagd om in een schriftelijke verklaring op voorhand te beloven dat zij afstand zouden doen van hun Kamerzetel als zij zich niet zouden schikken in het oordeel van het CDA-congres over een onderhandelingsakkoord met VVD en PVV. Het drietal weigerde, met beroep op hun grondwettelijke eed „zonder last” hun werk te zullen doen.

Later in de week eiste PVV-leider Wilders een zelfde verklaring van de dissidenten. Verhagen weigerde dat: „De vraag is niet aan hen gesteld, om de doodeenvoudige reden dat het een onmogelijke vraag was.” Wilders stapte om die reden uit de formatie. Nadat Klink zijn Kamerzetel had opgegeven, bleek Wilders bereid de formatie alsnog voort te zetten.

De formatie ligt nu een week stil, maar informateur Herman Tjeenk Willink heeft zijn conclusies over de voortgang getrokken, zo zei hij gisteren. Hij wilde nog niet zeggen wat zijn oordeel is.

Maandag presenteert Tjeenk Willink zijn eindverslag. Hij ontkent rekening te houden met de speech die Wilders vandaag in New York houdt.

Koppejan en Ferrier zullen de resultaten van de formatie afwachten voordat ze hun oordeel geven, maar hebben steeds aangegeven nog dezelfde bezwaren te koesteren als voor de crisis. Dinsdag twitterde Koppejan nog: „Als de komende kabinetsperiode net zo bizar verloopt als de formatie die eraan vooraf ging, dan belooft dat weinig goeds voor de toekomst.”

Reconstructie: pagina 2