Pornovrije ramadan mislukt

De strenge moraal van strikte moslims wint aan invloed in Indonesië. Tegelijkertijd blijven mensen nieuwsgierig naar porno en blote foto’s. Maar niemand komt op voor de slachtoffers van preutsheid.

Arif Adrifana krijgt de vraag vaak genoeg: „Broer, heb je ook volwassenenfilms?” Hij werkt in een doodgewoon winkelcentrum in een woonwijk van Jakarta, waar moeders uit de lage middenklasse langs stalletjes met goedkope kleding en slippers slenteren, een peuter met zich meeslepend. Arif verkoopt er tweedehands mobieltjes en ringtones.

Maar voor de liefhebbers toont hij op een computerscherm zijn pornocollectie. Liever Indonesisch of westers? Voor 10.000 roepia (80 cent) per stuk zet hij ‘meisje met hoofddoek’, ‘leraar kleedt zijn leerlingen uit’ en ‘middelbareschoolmeisjes’ in het telefoongeheugen. Even later, haarscherp op het kleine telefoonscherm: expliciete amateurseks op de barokke bank die Indonesiërs zo graag in hun huiskamer hebben.

Het laat zien dat de ‘pornovrije ramadan’ niet bepaald van de grond is gekomen.

Kort voor de heilige maand in augustus begon, kondigde minister van Communicatie en Informatietechnologie Tifatul Sembiring deze nieuwste fase in zijn persoonlijke kruistocht tegen bloot aan. Hij is partijleider van de streng-islamitische PKS, de belangrijkste voorstander van de antipornowet die twee jaar geleden van kracht werd. Alle internetproviders moesten onmiddellijk de geschatte vier miljoen websites met pornografie blokkeren, zodat Indonesiërs tijdens de vastenmaand niet van hun religieuze taken worden afgeleid.

Vorige week sommeerde hij ook de lokale bazen van Blackberry bij hem op kantoor te komen. Als zij niet zorgen dat porno op de populaire smartphone wordt geblokkeerd, wil hij de dienst afsluiten.

Het is het laatste voorbeeld van hoe ‘onzedelijkheid’ in Indonesië steeds harder wordt aangepakt. De oud-hoofdredacteur van de Indonesische Playboy kreeg twee weken terug de schrik van zijn leven, toen bleek dat het Hooggerechtshof hem in 2009 had veroordeeld tot twee jaar celstraf wegens onzedelijkheid. In 2006 had hij twee nummers uitgebracht van de ‘netste Playboy ter wereld’. Hoewel er geen blote borst of bil in te vinden was, moest zijn redactie al snel wijken voor geweld van islamitische knokploegen. Erwin Arnada is nu ondergedoken.

Nazril ‘Ariel’ Ilham zit in de cel. In juni verschenen twee seksfilmpjes op internet, waarin de zanger van de bekende band Peterpan figureerde met twee andere televisiesterren. Al snel was Ariel het gesprek van de dag. De beroemdheden ontkenden eerst alles, spraken over lookalikes die hun reputatie wilden vernietigen. Maar na grondige analyse van de video en een ‘fysiek onderzoek’ van de sterren door de politie – breed uitgemeten in de media – werden Ariel en een van zijn vriendinnen gearresteerd.

De filmpjes waren een enorme hit. „Arif, hebben we Ariel nog?”, roept zijn vrouwelijke collega luid over de toonbank. „Ja hoor”, antwoordt hij. Talloze scholieren – ook vrouwen – kwamen naar het filmpje vragen toen de rel losbarstte. „Wil je Ariel met Luna Maya of met Cut Tari?”

Het illustreert de ‘ambivalente houding tegenover seks’ in Indonesië, zoals universiteitsdocent Al Makin van de Sunan Kalijaga State Islamic University het omschreef in een recent opinieartikel. Terwijl iedereen van de seksfilmpjes geniet, spreekt men er in het openbaar schande van. Zoals de taxichauffeur, die streng zegt dat alle pornografie wat hem betreft moet worden geblokkeerd. Maar op de vraag of hij het Ariel-filmpje heeft gezien, begint hij te lachen. ,,Ja, ik ben een man, dus ik heb wel even gekeken. Maar alleen om te controleren of het Ariel echt was.”

Het gaat allemaal om beeldvorming. Vooral politici staan na elk seksschandaal in de rij om hun verontwaardiging te uiten. Voor Tifatul Sembiring is het een makkelijke manier om zijn streng-islamitische achterban tevreden te stellen. Maar ook president Yudhoyono verdedigde onlangs het internetfilter door te zeggen dat het land niet „verpulverd moet worden door de informatietechnologie-gekte”.

Yudhoyono probeert iedereen tevreden te houden, inclusief de rechtlijnige moslims, zegt Al Makin telefonisch vanuit Yogyakarta. ,,Er is altijd een politiek motief. Politici willen hun imago hoog houden van een goede regering van vrome mensen.”

Het gevolg is volgens hem dat er maatregelen worden genomen waar niemand op zit te wachten. En die vaak niet eens werken. Zoals het internetfilter: de belangrijkste internetproviders blokkeren inderdaad een aantal pornowebsites, maar de meeste zijn nog te bereiken. Tifatul Sembiring zelf heeft inmiddels gezegd dat het blokkeren van alle sites niet gaat lukken, maar,,het gaat erom dat we het proberen”.

Bovendien hebben de meeste Indonesiërs helemaal geen toegang tot internet en kopen zij porno in stalletjes zoals dat van Arif. De politie doet voor de vorm wel eens een inval. Zo hebben ringtoneverkopers in de wat smoezelige wijk Blok M even geen ‘Ariel’ op voorraad. Al Makin: „Policiti realiseren zich best dat ze niet succesvol zullen zijn, en iedereen weet het. Maar in elk geval hebben ze iets gezegd.”

Protest tegen de maatregelen is er nauwelijks. „Het kan mensen niet genoeg schelen”, zegt Al Makin. „Als ze te duidelijk hun mening geven, zijn ze bang te worden gebrandmerkt als antireligieus of immoreel.” Zo heeft men tot ver buiten Jakarta genoten van Ariels filmpjes. Maar nu hij jaren achter de tralies dreigt te blijven, neemt niemand het voor hem op.