Kinderen en geluk 6

Wetenschapsbijlage 28-08-10

Dat kinderen de ouders gelukkig maken schijnt een wijdverbreid misverstand te zijn. Tot voor kort werd de gehele mensheid geconfronteerd met het fenomeen kindersterfte. Vandaag de dag worden in de wereld nog steeds kinderen te vondeling gelegd of ter adoptie aangeboden. In de zestiende eeuw schreef Montaigne dat moeders hun eigen zuigeling overlieten aan een min van twijfelachtige reputatie of zelfs aan een geit om vervolgens zelf min te worden van een kind uit welgestelde kringen. Gelukkig ouderschap is veelal een luxe aangelegenheid.Bij de geboorte zorgt een uitgekiende cocktail van hormonen ervoor dat de moeder smoorverliefd is op het kind. Zelfs de vader wordt hier een beetje door besmet. Maar op den duur raakt deze cocktail uitgewerkt. Dan zijn vooral de ouderlijke investeringen, de herkenning van je eigen nageslacht en de status van het hebben van kinderen verantwoordelijk voor de band.Natuurlijk gaan de kinderen de ouders ter harte, maar juist daarom geldt wass sich liebt, dass neckt sich. Ouders lijken niet te beseffen dat kinderen hen ongelukkig maken, aldus Ellen de Bruin. Merkwaardig dat we voor de bevestiging van dit zelfbedrog wetenschappelijke onderzoeken nodig hebben. Dat mensen niet goed weten wat hen gelukkig maakt, spreekt voor zich. Geluk heeft nu eenmaal niets te maken met weten of rationaliseren, en dus zeker niet met wetenschap.Geluk is een van die woorden die we gebruiken zonder te weten wat het nou precies betekent. Geluk is een ongrijpbaar ideaal. Geen wonder dat ook in het NRC-artikel een bruikbare definitie ontbreekt. De lezer moet het doen met uiteenlopende woorden die allemaal om de hete brij heen draaien:(algemene) tevredenheid, levensvreugde, betekenisgeving, doel, plezier, succes, leuk, fijn, prettig, blij en waardevol. In de huidige tijd wordt geluk vooral geafficheerd met vrijblijvendheid en ongebondenheid. Op de Olympus zou dit alles een bulderend, homerisch gelach opwekken. In de Griekse oudheid heerste om het begrip geluk een aanzienlijk meer verplichtende sfeer. De klassieke term voor geluk is ‘eudaimonia’, je zou kunnen zeggen: een goed, door de goden begunstigd leven. Volgens Socrates zijn deugd en wijsheid noodzakelijk opdat je een gelukkig leven ten deel valt. Macht, rijkdom, verstrooiing en pleziertjes werken slechts verstorend op een innerlijke staat van harmonie. Bij Aristoteles heeft het geheim van een gelukkig leven te maken met het begrip dispositie. Hiermee bedoelt hij dat je ervoor moet zorgen dat je binnen je mogelijkheden een beetje afstand houdt tot je directe behoeften en driften. Kom daar vandaag maar eens mee aanzetten.Ik denk dat het tijd wordt dat we het door de wetenschap in cultuur gebrachte land van geluk weer teruggeven aan de grillige en onvoorspelbare natuur. Alles wat we over geluk zeggen mist doel, aangezien het doel voorbij onze horizon ligt. Morrel niet te veel aan het zelfbedrog. Straks worden mensen nog ongelukkig.

Paul Tempelaar

Almelo