Dr. Zeepaard speelt met geld

de proefjesfabriek

Met dit proefje kun je een weddenschap afsluiten. Valt de stapel munten om? Of niet?

Wat heb je nodig? Een tafel, een stuk of tien even grote munten bijvoorbeeld van 5 cent, en een vriend(in) om mee te wedden.

Wat moet je doen? - Maak een stapel van negen munten op tafel.

- Zeg tegen je vriend(in) dat je de onderste munt weg wil halen zonder de munten aan te raken én zonder dat de stapel omvalt. Kan dat of niet? Dat is de vraag.

- Neem dan de tiende munt en schiet hem als een sjoelschijf tegen de onderste munt aan. Zie je wat er gebeurt?

Hoe kan dat? Gek hé. De onderste munt schiet weg, maar de stapel blijft overeind. Dat komt door wat natuurkundigen de ‘traagheid’ van voorwerpen noemen. Daarmee bedoelen ze dat een voorwerp nooit zomaar uit zichzelf van richting kan veranderen. En ook nooit zomaar uit zichzelf (sneller of langzamer) kan gaan bewegen. Een voorwerp dat stil ligt, blijft dus stil liggen. Behalve als je er tegen duwt, slaat of er op een andere manier kracht op uitoefent. En hoe zwaarder het voorwerp, hoe meer kracht je nodig hebt om zijn traagheid te overwinnen.

Zoiets zie je hier: je raakt de onderste (lichte) munt. Tik, daar schiet hij dus weg. Maar die wegschietende munt oefent zelf maar heel kort een piepkleine kracht (via verminderde wrijving) uit op de zwaardere stapel munten erboven. De trage stapel blijft dan makkelijk overeind.

Margriet van der Heijden