Zilt water over vruchtbaar polderland

Waar winden dorpelingen zich over op? In en om Breskens verzetten ze zich tegen nieuwe natte natuur. „Zijn de mensen die dat willen in de war?”

Het plan heet Waterdunen en moet de economie in Zeeuws-Vlaanderen een forse impuls geven. De folders zijn wervend. „Je ziet niet alleen dat de zee hier zijn werk doet, je ruikt het ook, de zilte lucht van fris zeewater.”

Projectleider Lies Dekker van de provincie Zeeland is enthousiast over de nieuwe natuur achter de kust tussen Breskens en Groede. „Uit allerlei onderzoeken blijkt dat recreanten houden van deze versmelting van landschap met natuur. Het zal leiden tot meer toeristen het hele jaar door, niet alleen in de zomer. De bestedingen zullen toenemen en daarmee ook de werkgelegenheid.”

Over drie weken moeten Provinciale Staten van Zeeland instemmen met de plannen van gedeputeerde Marten Wiersma (GroenLinks). Hij staat op het punt een overeenkomst te tekenen met het toeristische bedrijf Molecaten dat „tientallen miljoenen” euro’s wil investeren in een vakantiepark met onder meer een duincamping, vierhonderd vakantiehuisjes en een hotel. Dat park maakt deel uit van een natuurgebied dat gedeeltelijk onder water zal worden gezet en waar het zeewater naar binnen kan stromen. De totale investeringen belopen bijna 200 miljoen euro. Het park dient ook om de kust ter plaatse veiliger te maken. En de natte natuur telt ook nog eens voor 30 procent mee in het veelbesproken natuurherstel van de Westerschelde.

Niet alle inwoners van Zeeuws-Vlaanderen staan te juichen. Belangrijkste bezwaar is dat landbouwgrond moet worden afgestaan voor een project waarvan zij weinig resultaat verwachten. Afgelopen weekeinde plaatsten enkele tientallen tegenstanders honderden paaltjes langs de weg die over enkele jaren onder water zal staan, met leuzen als Dat land is van ons en niet van Wiersma, alsmede Op vruchtbaar polderland horen gouden korenaren geen fluisterboten en ook Zo mooi als het nu is kan het nooit meer worden, zonde van het geld.

Omwonenden hebben zich verenigd in een actiegroep Vrienden van Waterdunen Nee. Ze rijden langs het land dat vierhonderd jaar geleden werd ingepolderd en dat nu weer zal overstromen. „We zijn niet tegen het versterken van de kust en we zijn ook niet tegen het uitbreiden van de huidige camping”, zegt voorzitter Guus Langeraert. „Maar we zijn wel tegen het gedwongen opgeven van landbouwgrond.”

Marc Rijk, een ondernemer uit de omgeving, is ronduit verontwaardigd. „We krijgen hier straks 250 hectare natuur waar je voor het grootste deel alleen maar naar mag kijken. Willen ze daarvoor dit mooie land en die bomen weghalen? Zelfs mijn zoon van zeven begrijpt het niet. Zijn de mensen die dat willen in de war of zo, vraagt hij aan mij.”

Langeraert: „De toeristen die hier nu komen, zijn dik tevreden. Die willen helemaal geen verandering. Ze verkrachten ons landschap.”

Rijk: „De mensen kunnen hier straks ’s avonds niet meer rustig zitten, door alle muggen.”

Ze kennen de folders van de provincie over hoe mooi het allemaal zal worden. „Allemaal sprookjes”, zegt Guus Langeraert. De actievoerders geloven er niets van dat juist natuur grote aantallen toeristen zal trekken.

Marc Rijk: „Ze verwachten honderdduizend dagjesmensen per jaar. Laat me niet lachen. Dat kan alleen als je een snelweg van Brussel naar Breskens aanlegt.”

En denk maar niet dat deze dagjesmensen veel geld uitgeven. Actievoerder Reggie Corijn: „Natuur trekt vooral vogeltellers en dat soort mensen. Koelboxtoeristen die hun eigen etenswaren van huis meenemen. Die zullen de economie niet trekken. Nee, dit plan is bedacht achter een bureautafel.”

Er zijn ook bewoners voorstander van Waterdunen. Uit onvrede over de vloed aan protesten richtte Jaap Verherbrugge een werkgroep Waterdunen-Groede op. „We vinden het een goed plan en we hopen er zo veel mogelijk van te profiteren. Er is hier de laatste vijftig jaar niets gebeurd, afgezien van ruilverkavelingen. De bevolking krimpt. Niets doen is geen alternatief en wij zien kansen voor het toerisme. Dit kan een uitstraling hebben naar ondernemers die door deze ontwikkelingen worden geprikkeld. Dan blijven de mensen hier wonen. Maar we houden de vinger aan de pols. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat zout water tot de omgeving doordringt.”

Projectleider Lies Dekker denkt alle bezwaren te kunnen weerleggen. „Moeilijk” blijft vooral het verwerven van de grond. Van de benodigde 350 hectare heeft de provincie nu bijna de helft in bezit. Zeeland heeft al voorkeursrecht gevestigd, zodat boeren hun grond niet eerst aan andere kopers mogen aanbieden. Maar om de grond van onwillige boeren in handen te krijgen, stellen Gedeputeerde Staten nu voor desnoods te onteigenen.

„Je ontkomt daar niet aan”, zegt Lies Dekker. „Maar onteigenen is hier politiek ontzettend beladen.”