Voor vlees moet je naar de dealer, ook wel slager genaamd

Roland Duong: Het supermarktparadijs. Gezond kiezen is een kunst. Ath., Polak & Van Gennep, 240 blz. € 18,95

Sinds het tv-programma De Keuringsdienst van Waarde op de buis is (april 2003) doorziet tv-kijkend Nederland de krankzinnige fictie die de verzamelde voedingsindustrie de consument op de mouw mag spelden – iets waar datzelfde Nederland zich verder overigens weinig aan gelegen laat liggen. Geen wonder dat één van de makers, Roland Duong, na zeven jaar de behoefte voelde zijn opvattingen over eten ook eens op papier te zetten. Daarbij schuwt hij geen taboes en laat hij zich niet in een hokje plaatsen. Eenieder kieze zelf tussen vers sap (onrijp in Marokko geplukt, geperst in Ruhrgebied) en vers sap (rijp geplukt en geperst in Brazilië, diepgevroren vervoerd). De legbatterijkip heeft het beste leven. Slow-food somberaars over de ‘teloorgang van de blauwbekcapucijner’ opgelet: er is prima supermarkteten en biologische rommel.

Het supermarktparadijs kan dus makkelijk opgevat worden als een gids, maar het wil meer zijn dan dat. Duong komt ook met een levensfilosofie. Vooral draait die om het principe van zelfstandig denken en bewust ethisch handelen. Hieraan kan geen consument zich meer onttrekken, vindt Duong, sterker, we worden daar ook zelf beter van, want een rechtvaardiger economie zal ons minder overvoeren. Waarom staan we dan nog toe en werken we er aan mee, dat elders mensen uitgebuit worden voor ons eten en onze spullen?

Ook als het om gezondheid gaat, doet Duong het liefst een beroep op geestkracht, maar hier slaat hij door: ‘obesitas is meer dan wordt erkend het gevolg van geestelijke honger.’ Hij pleit voor het ‘Boeddha-dieet’, de vrijwillige keus voor soberheid die het beste is voor mens en milieu.

Curieus hoe Duong koelbloedige nuchterheid combineert met spiritualiteit en autonomie met holisme. Een zekere inconsequentie is dan ook de zwakte van zijn boek. Het is geestelijke luiheid om vet en zoet voedsel te kopen, schrijft hij, maar slecht voedsel bestaat niet.

De mens is niet autonoom, want onderdeel van de kosmos. Toch kan diezelfde mens, in zijn gevangenis van reclame en slecht beleid, heus strikt en soeverein zijn eigen moraal volgen. Als hij maar wil. Duong heeft het niet op utopieën, maar doet aan populistisch exclusiviteitsdenken als hij schrijft: ‘Wetten zijn er voor onverantwoordelijke mensen. Volwassen, fatsoenlijke mensen leven boven de wet.’

Dit alles neemt niet weg dat Duong soms creatief uit de hoek komt. Zo heeft hij voor milieu en dier een mooie oplossing: verbied vleesverkoop in de supermarkt en beperk het tot speciale dealers. Vroeger ook wel slagers genaamd. Voor voedselkwesties kunnen we absoluut bij Roland Duong terecht. Maar wend u voor zelfhulp liever tot een ander.