Student vindt oudste aandeel

Het is het soort ontdekking waar iedere historicus van droomt. De Utrechtse geschiedenisstudent Ruben Schalk vond tijdens onderzoek voor zijn scriptie in het Westfries Archief in Hoorn het oudste tot nu toe bekende aandeel van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Gisteren werd het document gepresenteerd in de Westerkerk in Enkhuizen.

De VOC, opgericht in 1602, wordt wel ’s werelds eerste NV genoemd. Beleggers die toekomst zagen in de handel met Azië konden een aandeel kopen in de compagnie. Het aandeel dat door Schalk is gevonden, dateert van 9 september 1606 en is uitgegeven door de VOC-kamer Enkhuizen.

Het oudste aandeel dat tot nu toe bekend was, dateert van 27 september 1606 en komt uit het Stadsarchief Amsterdam. Oudere aandelen dan die van de Nederlandse handelsfirma zijn nergens ter wereld gevonden.

Het gevonden aandeel staat op naam van Pieter Harmenszoon. Hij kocht het destijds voor 150 gulden. Bijzonder aan het stuk zijn gedetailleerde beschrijvingen van dividenduitkeringen aan de binnenkant van het document. De beschrijvingen lopen door tot 1650, veel verder dan bij eerder gevonden aandelen.

De VOC was in de zeventiende eeuw uiterst succesvol in de handel met Azië. Spanje en Portugal werden van het toneel verdreven. In de achttiende eeuw zorgde de opkomst van Engeland en de afnemende winstgevendheid voor de neergang van de compagnie. De staat besloot het octrooi dat de VOC het alleenrecht gaf op de handel met de Oost na 31 december 1800 niet te vernieuwen.

Het aandeel is vanaf vandaag in het Westfries Museum in Hoorn te bezichtigen als onderdeel van een tentoonstelling over de geschiedenis van de VOC.