Er is geen reden tot pensioenpaniek

De financiële positie van een aantal grote pensioenfondsen is vorige maand verder verslechterd. Dat maken ze vandaag bekend.

Wat is er aan de hand?

De pensioenwereld moet vandaag een nieuwe klap incasseren. Een aantal grote pensioenfondsen met miljoenen deelnemers, zoals het ambtenarenpensioenfonds ABP en Zorg en Welzijn, zal bekendmaken dat hun financiële positie in augustus verder is verslechterd. De pensioensector vreest dat De Nederlandsche Bank deze fondsen met haar herstelplan zal dwingen de bestaande uitkeringen van gepensioneerden te verlagen.

„Het slechte nieuws is dat we vorige maand een flinke knal hebben gekregen”, laat een woordvoerder van ABP weten. „Het goede nieuws is dat we in de eerste week van september weer enorm zijn opgeklommen. We zijn rijker dan ooit, maar door de extreem slechte rentesituatie zijn we misschien gedwongen om draconische maatregelen te treffen.”

1Wat is er aan de hand dat sommige fondsen mogelijk de uitkering moeten verlagen?

Ruim de helft van de 600 Nederlandse pensioenfondsen zit al langer in financiële problemen. Door de internationale kredietcrisis in 2008, die tot een koersval op de beurzen en een lage rente leidde, is een deel van het vermogen van de fondsen op de beurzen verdampt. Door het aantrekken van de beurzen is een deel van de verliezen weer ongedaan gemaakt.

Maar 340 fondsen die te weinig geld hadden, hebben van De Nederlandsche Bank in 2009 een herstelplan moeten maken om de komende vijf jaar uit de problemen te komen. Vorige maand werd de situatie bij een aantal fondsen zo nijpend dat de centrale bank veertien pensioenfondsen maande desnoods hun uitkeringen aan gepensioneerden te verlagen. Dat zou al per 1 januari kunnen. Grote pensioenfondsen als ABP en Zorg en Welzijn vrezen dat de toezichthouder hen hiertoe ook op korte termijn dwingt.

2Zijn er alternatieven?

Een aantal fondsen denkt dit op te lossen door premies te verhogen, niet meer voor inflatie te corrigeren of door financiële hulp van werkgevers. Maar aan premieverhoging zijn grenzen. ABP heeft de premie recentelijk al verhoogd. Het verlagen van uitkeringen is een uiterste middel waardoor de rekening in ieder geval niet wordt doorgeschoven naar jongere generaties. De sociale partners en minister Donner (Sociale Zaken, CDA) hebben voorstellen gemaakt voor een nieuw pensioencontract, zodat de fondsen minder kwetsbaar worden.

3Hoe kan de positie van fondsen dan versterkt worden?

Als gevolg van de kwetsbare situatie van de pensioenfondsen, die door de kredietcrisis aan het licht kwam, had minister Donner een aantal commissies aan het werk gezet om het pensioenstelsel door te lichten. Een belangrijk deel van de adviezen neemt de minister over zodat voor de fondsen de afhankelijkheid van de renteontwikkelingen een minder doorslaggevende rol speelt en pensioenfondsbesturen afgerekend worden op het beleggingsbeleid.

Tegelijkertijd wil het inmiddels demissionaire kabinet de AOW-leeftijd verhogen van 65 naar 67 jaar. Een andere oorzaak van de kwetsbare situatie van pensioenfondsen is immers de vergrijzing waardoor er in de toekomst meer gepensioneerden een uitkering krijgen, terwijl de beroepsbevolking die premie betaalt, kleiner wordt.

Ook de sociale partners, werkgevers en vakbonden die samen verantwoordelijk zijn voor de bedrijfspensioenen (de zogenaamde tweede pijler) zitten niet stil. Vlak voor de zomer hebben zij een pensioenakkoord gesloten waarbij verhoging van de pensioenleeftijd gekoppeld wordt aan de stijgende levensverwachting. Als iedereen langer doorwerkt tot 67 jaar of zo nodig tot 68 of 69 jaar wordt het probleem dat mensen ouder worden en langer pensioen ontvangen, ondervangen.

4 De situatie is dus minder zorgelijk dan het lijkt?

Inderdaad. Althans, als de Tweede Kamer vaart maakt met de behandeling van de voorgestelde wetswijzigingen. Als de voorstellen van de sociale partners worden ingevoerd kan in 2012 het nieuwe moderne pensioencontract ingaan.