Eén had heimwee, de ander kon te weinig

De intensieve begeleiding die assistenten uit India nodig hebben, belast het toch al schaarse OK-personeel extra.

Daarbij zijn ze in India zelf hard nodig, zeggen NGO’s.

Van de eerste twaalf OK-assistenten uit India die UMC Groningen vorig jaar aantrok, is het ziekenhuis er al twee kwijt. Eén had heimwee, de ander deed haar werk gewoon niet goed. „Het vergt heel veel energie”, zegt Irmgard Krooneman, hoofd van het operatieteam bij UMCG.

We konden niet anders, zeggen ziekenhuizen die sinds vorig jaar tientallen medewerkers uit India haalden voor hun operatiekamers. Anders hadden er OK’s gesloten moeten worden en. „dat is wel het laatste wat we willen”, zegt een woordvoerder van het Amsterdamse AMC. Als door sluiting van OK’s een groot deel van de patiënten niet terechtkan, kost dat een ziekenhuis veel geld, zeker omdat het tekort niet snel op een andere manier kan worden opgelost.

Enkele Nederlandse ziekenhuizen meldden vorig jaar een tekort aan OK-assistenten, een specialisatie voor verpleegkundigen; op de een of andere manier is het werken in OK’s niet aantrekkelijk. Zeker vijf ziekenhuizen besloten personeel uit India aan te trekken. Maar het valt tegen. Eerst krijgen de medewerkers taalcursussen om goed Nederlands te kunnen praten, ze krijgen extra medische cursussen en lopen minimaal drie maanden mee voordat ze kunnen beginnen. En dan gaat het nog stroef.

In mei kwamen zes Indiase OK-assistenten naar het Flevoziekenhuis in Almere. Een aantal van hen heeft nog twee tot vier maanden extra nodig om volledig te kunnen meedraaien. „Het was best pittig om hen te begeleiden”, zegt een woordvoerder.

In november kwamen de eerste assistenten uit India bij het UMCG. Pas sinds kort laat het ziekenhuis hen zelfstandig werken. Krooneman noemt taal het grootste probleem. „Onduidelijkheid over wat de chirurg wil, kan niet in een acute situatie in een OK.” Daarom besloot het UMCG in het voorjaar en deze maand iedereen nog eens op cursus te sturen: een week lang twaalf uur per dag Nederlands leren.

De organisatie in OK’s verschilt per land. In India verrichten OK-assistenten diverse, maar overwegend basale handelingen. In Nederland is een OK-assistent gespecialiseerder en doet hij complexer werk. Het AMC wijzigt daarom de werkwijze in de OK, zodat de Indiërs beter inzetbaar zijn.

Er was al een tekort aan OK-personeel, maar de intensieve begeleiding die personeel uit India nodig heeft, belast hen nog extra. „Ze beginnen hun taks te bereiken”, zegt een woordvoerder van het AMC. „Het is zwaar op dit moment.” Na klachten en een brief van een chirurg aan de raad van bestuur houdt de leiding het probleem „elke dag en elke week nauwlettend in de gaten”.

Om de druk op het personeel te verminderen, heeft het AMC sinds kort uitzendkrachten van een gespecialiseerd bedrijf ingezet. Dat zijn ervaren OK-assistenten die zich voor het dubbele bedrag laten inhuren. Het ziekenhuis kan niet anders, omdat zijn personeel een adempauze nodig heeft. Het AMC verwacht bovendien dat de situatie nog een jaar zo blijft. Pas dan is het Indiase personeel volledig ingewerkt.

De vakvereniging van verpleegkundigen V&VN vindt de inzet van Indiaas personeel riskant. „De kans is groot dat er fouten worden gemaakt”, zegt een woordvoerder. „Er is niet de tijd de assistenten te begeleiden. Mensen uit India halen is geen oplossing. Als je de taal niet goed beheerst, kan dat voor verwarring zorgen. Dat verhoogt het veiligheidsrisico. Zeker in een operatiekamer.”

Bovendien vindt V&VN het aantrekken van medisch personeel uit India „moreel en ethisch onwenselijk”; de gezondheidszorg in het overgrote deel van dat land is ver onder de maat. Wemos, een ontwikkelingsorganisatie die zich bezighoudt met gezondheidszorg in de derde wereld, is het met de verpleegkundigen eens. Volgens de woordvoerder schenden de ziekenhuizen een code van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Die wijst werving van medisch personeel af in landen die zelf een tekort hebben.