'Bang dat DNB ons dwingt tot verlaging'

Ook de grootste pensioenfondsen melden vandaag dat hun dekkingsgraad flink is gedaald. Ze proberen iedereen gerust te stellen.

„Onze advertentie in de kranten heeft één boodschap voor mensen: vandaag hoort u negatieve berichten over de pensioenfondsen. Neem het niet te zwaar op, het komt door de lage rente. Maar weet wel dat uw pensioen van de beurs afhankelijk is; het kan meer of minder zijn. Risicoloos beleggen is geen optie. Dan wordt uw pensioen vele malen lager.”

Joop van Lunteren, vicevoorzitter van het grootste ambtenarenfonds ABP, windt er geen doekjes om. Hij wil liever vandaag dan morgen af van de rekenmethode die pensioenfondsen moeten hanteren om hun bezittingen te waarderen.

Aan geld heeft het ABP geen gebrek. Het vermogen is 233 miljard euro, rekent hij voor. „De verliezen als gevolg van de kredietcrisis hebben we meer dan goed gemaakt. Door de beursdalingen zagen we 44 miljard verdampen. Maar de beurs is weer aangetrokken en we maken winst. Het ABP is rijk. Onze bezittingen zijn nog nooit zoveel waard geweest.”

Waarom zit uw fonds dan in zulke problemen dat uitkeringen mogelijk verlaagd moeten worden?

„Wat ons parten speelt is de lage rente. De rentemethode die we wettelijk moeten aanhouden schommelt dagelijks zo heftig dat de dekkingsgraad, die aangeeft of we genoeg vermogen hebben om aan onze toekomstige verplichtingen te voldoen, flinke klappen oploopt. Op 31 augustus is de dekkingsgraad gedaald van 95 procent in juli tot 88 procent. Daardoor hebben we liefst 30 miljard méér aan verplichtingen.

„De situatie is bizar. Onze bezittingen worden gewaardeerd met een marktrente die dagelijks schommelt, terwijl we met langlopende verplichtingen over 30 of 40 jaar te maken hebben. Dat wringt. Begin september hebben we alweer de helft van het verlies goedgemaakt.”

Dus u hoeft niet te korten op uitkeringen?

„Ik hoop natuurlijk dat we dit kunnen voorkomen. Verlaging van de uitkering is een uiterste middel. Maar ik ben bang dat als de dekkingsgraad op 31 december opnieuw zo laag is, we niet aan ons herstelplan kunnen voldoen en De Nederlandsche Bank ons als toezichthouder dwingt om voor 1 april 2012 zo’n maatregel af te kondigen.”

Welke alternatieven zijn er om de situatie te verbeteren?

„We kunnen de premie verhogen. Dat hebben we al eerder dit jaar gedaan met 1 procent. We kunnen nog met 2 procent omhoog. Maar premieverhoging heeft niet veel invloed op de dekkingsgraad.

„Stopzetting van de indexatie komt het hardst aan. Bij gepensioneerden omdat de prijsstijgingen dan niet in hun pensioen worden gecompenseerd. Ook werkende deelnemers hebben hier last van omdat dit doorwerkt in de pensioenopbouw. Vorig jaar waren we al gedwongen tot indexatie, maar die hoopten we dit jaar te hervatten. We hebben 2,7 miljoen deelnemers die hierdoor al hard worden getroffen.”

Wat kan er verbeteren?

„Het slechte van de huidige situatie is de enorme focus op de rente, terwijl het echte probleem van de pensioenfondsen de snel stijgende levensverwachting is. We worden in veel sneller tempo ouder dan aanvankelijk werd aangenomen.

„Ik ben bezorgd dat door de fixatie op de rente en de dekkingsgraad er zo’n onrust ontstaat dat het vertrouwen in ons pensioensysteem wordt beschadigd. Ons collectieve en solidaire stelsel levert in ieder geval een veel beter pensioen op dan het individuele stelsel in Amerika, waar mensen hun pensioen zelf moeten regelen. Ook zij zijn afhankelijk van de beurs, waardoor veel Amerikanen hun pensioen de afgelopen jaren zagen halveren. Dat is bij ons gelukkig niet het geval.”

Hoe kan het pensioensysteem minder kwetsbaar worden gemaakt?

„Er zijn al de nodige maatregelen in de maak. Verhoging van de AOW naar 67 jaar. De sociale partners willen de leeftijd zelfs koppelen aan de stijgende levensverwachting zodat we zonodig tot 68 jaar of langer doorwerken.

„Op korte termijn is belangrijk dat de toezichthouder naar de rente kijkt. Binnen de huidige wet zijn er al mogelijkheden om pas op de plaats te maken zodat er meer stabiliteit ontstaat. Desondanks moeten mensen beseffen: weet dat het pensioen van de financiële markten afhankelijk is.”