Kort nieuws Wetenschap

Halfronden gingen eigen weg tijdens laatste ijstijd

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 9 sept. De felle kou (het Jonge Dryas) die het noordelijk halfrond plotseling weer overviel aan het eind van de laatste ijstijd, leidde op het zuidelijk halfrond juist tot opwarming. Dit vermoeden heeft extra steun gekregen door onderzoek aan de morenen van gletsjers in Nieuw-Zeeland. Dit meldt het tijdschrift Nature. Opzienbarend is daarbij de gehanteerde methode: de ouderdom van de stenen uit de morenen is afgeleid uit de hoeveelheid beryllium-10 die er onder invloed van kosmische straling in werd gevormd. Het Jonge Dryas ontstond door het stilvallen van de zeestroming in de Atlantische Oceaan. Op grote afstand bracht dit fenomeen dus kennelijk opwarming teweeg. Dit wordt wel het wip-effect genoemd.

Aardmagnetisme kan snel omslaan

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 9 sept. Het aardmagnetisch veld kan omklappen binnen enkele eeuwen, mogelijk zelfs binnen enkele jaren. Dat maken Amerikaanse aardwetenschappers op uit 16 miljoen jaar oude afzettingen van vulkanisch gesteente in Nevada. Bij stolling hebben magnetische mineralen in dit gesteente zich als een kompasnaald gericht naar het heersende magnetisch veld. Het tijdschrift Geophysical Research Letters beschrijft hoe een verschuiving van het aardmagnetisch veld met 53 graden binnen één jaar is vastgelegd in de afzetting in Nevada. Het aardmagnetisch veld klapt gemiddeld eens in de paar honderdduizend jaar om. Doorgaans neemt dat millennia in beslag.

Oudere vrouw nog scherper dan man

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 9 sept. Milde geheugenproblemen komen bij mannen bijna anderhalf keer vaker voor dan bij vrouwen. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek bij 2.000 proefpersonen van 70 tot 90 jaar. Gemiddeld had één op de zes ouderen milde geheugenproblemen; bij vrouwen was dat één op de zeven en bij mannen één op de vijf. Dit is opmerkelijk want de ziekte van Alzheimer komt juist bij vrouwen vaker voor dan bij mannen. De auteurs speculeren (in het septembernummer van Neurology) dat bij vrouwen het geheugen sneller achteruitgaat dan bij mannen en dat bij hen daarom eerder de diagnose alzheimer wordt gesteld. Geheugenproblemen komen vaker voor onder ongetrouwde mensen en mensen met een lager opleidingsniveau.

NASA naar de zon

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 9 sept. De NASA heeft 180 miljoen dollar toegezegd voor de bouw van de instrumenten voor de Solar Probe Plus, heeft de organisatie vrijdag bekendgemaakt. De Solar Probe Plus is een ruimtesonde die verscheidene keren op slechts 6 miljoen kilometer afstand langs de zon gaat vliegen. Hij doorkruist daardoor de corona, het buitenste, hete gasomhulsel van de zon. Een speciaal hitteschild van koolstof moet de verkenner beschermen tegen temperaturen tot 1.400 graden. Doel is het bestuderen van het magnetische veld en de geladen deeltjes van de zon.