Het heilige boek van de Europese banken

Ah, de financiële markten, die wonderen van efficiency waar alle informatie al verwerkt is op het moment dat deze bekend is. Deze week kelderden bankaandelen op de Europese aandelenmarkten na het nieuws dat de stresstests die vóór de zomer werden gehouden onder Europese banken onvolledig waren.

Het hete hangijzer was destijds vooral de vraag hoeveel staatsobligaties van wankele eurolanden op de balans van de banken drukten. Als er een euroland, zeg Griekenland of Portugal, niet aan zijn verplichtingen zou kunnen voldoen, dan zouden er banken zijn die forse verliezen moesten incasseren. En dat met een eigen vermogen dat toch al gedeukt was door de kredietcrisis en de recessie.

De stress tests die vervolgens werden gehouden toonden aan dat het allemaal wel meeviel. Het overgrote deel van de banken zou een doemscenario probleemloos overleven, al was er hier en daar een Duitse, Griekse en Spaanse bank die zijn vermogen zou moeten aanzuiveren.

Het nieuws dat de tests op zijn best gezegd onvolledig waren kwam deze week dan ook hard aan. Maar wist nu werkelijk niemand daarvan? Een maand geleden, op 13 augustus, publiceerde de club van rijke industrielanden, de OESO, een onderzoek waarin werd uitgerekend hoe slechts een deel van de staatsobligaties van eurolanden die op de bankbalansen staan in de stress tests is meegenomen.

Het gaat hier om het zogenoemde ‘handelsboek’ van de banken, waar effecten zijn ondergebracht waarmee op dat moment gehandeld kan worden op de financiële markten. Bezittingen in het handelsboek worden op marktwaarde gewaardeerd omdat ze in wezen liquide zijn. Het gaat hier om 286 miljard euro aan staatsobligaties van alle eurolanden samen, die op deze wijze in de boeken van de banken staan.

Maar veel groter, met 1.400 miljard euro is de omvang van de euro-staatsschulden in het zogenoemde ‘bankboek’, waar banken leningen hebben staan die in principe worden aangehouden tot ze worden afgelost. Die vielen buiten de test. De gevolgen zijn volgens de OESO groot: de totale mogelijke schade in de stress test was 22,1 miljard euro in het handelsboek, terwijl de schade in het buiten beschouwing gelaten bankboek het vijfvoudige zou bedragen.

Dat berekening is interessant, zeker omdat hij een maand geleden al bekend was. Minstens even interessant is dat de banken, die tot de belangrijkste spelers op de financiële markten behoren, dit natuurlijk van begin af aan zelf ook wisten. Wat de verrassing van deze week alleen maar wonderlijker maakt.

Maarten Schinkel