Film over mislukte film

TV-documentaire Wilders, the movie. Door Joost van der Valk en Mags Gavan. Uitzending: zondag 12 september, VPRO, Nederland 2, 20.20-22.00 uur. **

Wilders, the movie stelt danig teleur. Filmmaker Joost van der Valk stelt namelijk vooral zijn eigen onmacht centraal. Het lukt hem niet om Wilders te interviewen en zijn verbazing daarover geeft hij de kijker mee in een eindeloze voice-over, af en toe onderbroken door een interviewtje met een PVV-stemmer of een angstig geworden islamitisch burger.

Van der Valk filmt zichzelf terwijl hij over de telefoon wordt afgepoeierd door een van Wilders’ vrouwelijke fractievoorlichters. Of als de politicus de VPRO-man behandelt als lucht, om dan vervolgens wél verslaggevers van RTL of Geen Stijl te woord te staan. „Dit is toch ongelofelijk?” zegt Van der Valk dan op camera tegen de kijker. „Komt het omdat ik voor de VPRO werk?”

Deze formule voor een documentaire – die van het najagen van een geweigerd interview – is overigens niet origineel. De Britse filmmaker Nick Broomfield deed in 1994 hetzelfde met Margaret Thatcher voor zijn, overigens wél vermakelijke, Tracking down Maggie.

Van der Valk moet het grotendeels hebben van wat hij op Google over Wilders vindt. Hij acht het veelzeggend dat een combinatie van de zoektermen ‘Wilders’ en ‘Israël’ een half miljoen hits oplevert. Maar wanneer hij vervolgens aan een deskundige gaat vragen of Wilders misschien een Israëlische spion is, luidt het antwoord ‘nee’.

De internationale connecties van Wilders brengen Van der Valk ertoe om wereldwijd opererende anti-islam-alarmisten als Pamela Geller en Daniel Pipes te bezoeken. Opvallend is hoe ver van de internationale mainstream die bondgenoten van Wilders opereren. Wat te denken geeft over de staat van Nederland, waar Wilders zelfs een gewilde gedoogpartner is voor twee middenpartijen. Slechts op zulke momenten stijgt deze film even uit boven een registratie van eigen falen.

„Waarom kom ik zo weinig mensen tegen die iets wezenlijks over Wilders vertellen”, vraagt Joost van der Valk zich tegen het eind van Wilders, the movie hardop af. Maar tegen die tijd weet de kijker allang wie de schuldige is: Joost van der Valk zélf, de man van de eindeloze voice-over.