Wilders aan de knoppen

Het opstappen van Ab Klink als Tweede Kamerlid van het CDA heeft een effect dat voor hem averechts uitpakt. De onderhandelingen over een regering van VVD en CDA met gedoogsteun van PVV zullen hoogstwaarschijnlijk worden hervat. En dat terwijl ze afgelopen vrijdag nog definitief leken te zijn afgebroken. Informateur Opstelten meldde zaterdag in zijn eindverslag aan de koningin dat zijn formatiepoging was mislukt. PVV-fractievoorzitter Wilders hield al ernstig rekening met een rol als oppositieleider.

Klink, de demissionair minister van Volksgezondheid en voormalig medeonderhandelaar, wees in een uitgebreide brief die vorige week bekend werd, juist uitdrukkelijk samenwerking van zijn partij met de PVV af.

De gebeurtenissen van de afgelopen dagen hebben duidelijk gemaakt dat noch de leider van de grootste partij, VVD’er Mark Rutte, noch diens kompaan, Maxime Verhagen van het CDA, in dit formatieproces aan de knoppen zit. Het is PVV-leider Wilders die blijkbaar bepaalt of de onderhandelingen tussen de drie fracties worden stopgezet, zoals afgelopen vrijdag, of worden voortgezet, zoals nu te verwachten is.

Het is voor Rutte niet te hopen dat Wilders binnenkort opnieuw op zijn standpunt terugkomt, wil de beoogd premier tenminste de indruk vermijden dat hij de pop en Wilders de poppenspeler is.

Het feit dat het ‘dissidente’ Kamerlid Klink maandag opstapte, bleek voor Wilders voldoende om de gesprekken te hervatten. Dat er nog ten minste twee leden van de CDA-fractie twijfelen aan het pact van hun partij met de PVV, was voor Wilders geen reden om nog langer te spreken van „wantrouwen” in die fractie, zoals hij vorige week nog deed. En dat hij de provocatie ook nog steeds niet schuwt, bewees hij gisteren in het Kamerdebat, waarin hij het had „over die vreselijke CDA-mastodonten”. Onder hen: drie ex-premiers en diverse ex-ministers.

Intussen toont het vertrek van Klink aan hoezeer het CDA een verscheurde partij is geworden. Fractieleider Verhagen en minister Donner als bemiddelaar zijn er vorige week dus niet in geslaagd om de crisis in de CDA-fractie te beteugelen. Ook al beweerden zij toen anders.

Alle fractieleden zouden op het eindresultaat van de onderhandelingen met PVV en VVD wachten, alvorens te oordelen, zo was de afspraak. Het duurde maar enkele dagen voordat fractielid Klink het heilloze daarvan inzag.

Ab Klink is in diverse functies al 26 jaar actief voor het CDA. Des te meer moeten de redenen die hij voor zijn vertrek als Kamerlid heeft gegeven, de partij en in het bijzonder de fractie te denken geven. En pijn doen. Klink sprak „van een onwerkbare situatie in de CDA-fractie” die er voor hem is ontstaan en stelde vast dat „de basis voor samenwerking – vertrouwen – is aangetast”.

Klink heeft als fractielid zijn stempel gedrukt op de eerdere onderhandelingen tussen VVD, PVV en CDA. Hij verzette zich uiteindelijk tegen samenwerking met de PVV. Niet om de inhoud, maar wegens houding, gedrag, mentaliteit en motieven van de PVV. Juist met die partij praat het CDA nu verder. Daarom is Klinks vertrek ook een persoonlijke nederlaag.