Rechts gaat vastberaden verder

Door Herman Tjeenk Willink als informateur naar voren te schuiven, dwong de koningin de rechtse partijen tot een pas op de plaats.

Hoe het allemaal staatsrechtelijk moest wist Geert Wilders gistermiddag ook niet. Maar het liefst was hij dezelfde avond nog met Mark Rutte (VVD) en Maxime Verhagen (CDA) verder gaan onderhandelen over het minderheidskabinet waar zijn PVV gedoogsteun aan zal geven.

Daar dacht koningin Beatrix anders over. Zij vroeg gisteravond laat haar vaste adviseur Herman Tjeenk Willink in een tussenronde te inventariseren waar het in deze formatie heen moet.

En dat terwijl sinds gistermiddag alles, althans voorlopig, duidelijk lijkt: de onderhandelingen over het rechtse minderheidskabinet zullen weer op gang komen. VVD, CDA en PVV willen dat en zij hebben een meerderheid van 76 zetels. Zij willen ‘over rechts’.

De verontwaardiging die de progressieve partijen gisteren in een Kamerdebat hierover tentoonspreidden leek er voor te zorgen dat Rutte, Verhagen en Wilders er alleen maar meer van overtuigd raakten dat de rechtse gedoogcoalitie de beste weg is. Vooral Verhagen zette PvdA-leider Cohen hard weg.

De benoeming van vice-president van de Raad van State Tjeenk Willink tot informateur zal daarom naar alle waarschijnlijkheid niet meer dan een staatsrechtelijke hobbel zijn, die moet worden genomen omdat de adviezen die VVD, CDA en PVV maandagavond gaven, nog geen twaalf uur later achterhaald waren. De partijen wilden eerst dat Mark Rutte alleen een proeve van een regeerakkoord ging schrijven, om daarna te bepalen welke partijen hierbij kunnen aanschuiven. Na „een nachtje slapen” en overleg met zijn fractie zorgde Geert Wilders ineens weer voor een heel nieuwe politieke situatie: door het vertrek van dissident Ab Klink uit de CDA-fractie zag hij toch weer heil in de onderhandelingen.

Tjeenk Willink, in juli door Wilders nog „eurofiel en antidemocratisch” genoemd, neemt de tijd voor zijn tussenronde. Vanmiddag en morgenvroeg ontvangt hij opnieuw alle fractievoorzitters. Daarna zal hij, wellicht na extra gesprekken met Rutte, Wilders en Verhagen, de koningin informeren. Tjeenk Willink wil van de drie fractieleiders hetzelfde horen als ze in de pers en het parlement hebben gezegd. En hij onderzoekt of er „een redelijke mate van waarschijnlijkheid” is dat de hernieuwde onderhandelingen kans van slagen hebben, zo zei hij vanmiddag op een persconferentie.

Zo duurt het nog enkele dagen voordat de onderhandelingen echt weer kunnen beginnen. En dan is Wilders nog steeds van plan vrijdagavond naar New York te vertrekken, om te spreken bij het protest tegen het islamitische gebedscentrum nabij Ground Zero.

Wilders achtte vorige week de steun van de CDA-fractie nog te onzeker. Daarin zaten drie dissidenten, van wie Ab Klink de meest prominente was. Rutte zag geen onoverkomelijk probleem. Hij verwachtte dat Verhagen uiteindelijk alle 21 CDA-zetels kon „leveren”. Toen Klink maandag zijn vertrek had aangekondigd keek Rutte nadrukkelijk naar de PVV. En Wilders bleek gisteren dus te zijn bijgedraaid.

Kabinetsformatie: pagina 3

Commentaar: pagina 7