Politiek zit met Sarrazin in de maag

De Duitse bondspresident Christian Wulff moet beslissen of Thilo Sarrazin, die een omstreden boek schreef over integratie van moslims, kan aanblijven bij de Duitse centrale bank.

Duitsland is nog niet af van Thilo Sarrazin, de weerbarstige, op non-actief gestelde bankier en oud-politicus die een boek schreef over de volgens hem mislukte integratie van moslims. De ‘zaak-Sarrazin’ is een staatsaffaire geworden. Zijn mogelijke ontslag als bestuurslid van de Bundesbank is de eerste grote en gevoelige taak waarvoor Christian Wulff zich gesteld ziet, de nieuwe president van de Bondsrepubliek.

Sarrazin (65) werd vorige week door het bestuur van de Bundesbank, de Duitse centrale bank, bij Wulff voorgedragen voor ontslag. Hij zou indirect de reputatie van de bank hebben bezoedeld met zijn uitlatingen over moslims en „een bepaald gen” waarover sommige bevolkingsgroepen voor hun intelligentie zouden beschikken, „zoals Joden”.

De president van Duitsland is de enige die bestuurders van de onafhankelijke Bundesbank aanstelt of ontslaat. Het ontslag van Sarrazin zou een novum zijn. Maar zo ver is het nog niet. Juridisch is het geen bekeken zaak, merken rechtskundigen op. Sarrazin heeft net als ieder ander het recht om zijn mening te uiten. Of hij daarmee de reputatie van de Bundesbank schade heeft berokkend, moet nog worden aangetoond.

Het staatshoofd mag in de zaak-Sarrazin geen fouten maken. Daarvoor ligt de kwestie politiek en maatschappelijk te gevoelig. In de Berlijnse berichtgeving van de Duitse landelijke media doet dezer dagen een ‘horrorscenario’ voor Wulff de ronde: hij ontslaat Sarrazin, die stapt vervolgens naar de rechter, krijgt onder massale publiciteit gelijk en treedt weer in dienst van de Bundesbank. Een groter nederlaag zou voor een staatshoofd niet denkbaar zijn.

Wulff is niet de enige met problemen door Sarrazin. In zijn politieke partij, de sociaal-democratische SPD, gaan steeds meer stemmen op om hem als lid te royeren. Maar de partijbasis heeft zich massaal achter Sarrazin geschaard. De SPD heeft duizenden e-mails ontvangen met als strekking dat Sarrazin de waarheid zegt. Die is weliswaar hard – maar om die reden mag hij niet worden geroyeerd. De SPD-top vreest ledenverlies als Sarrazin uit de sociaal-democratische gelederen zou worden verwijderd. Tegelijk is een procedure tot royement niet zomaar te stoppen. Die is intussen in gang gezet door de partijafdeling Berlijn.

Een van de nestors van de partij, de oud-burgemeester van Hamburg Klaus von Dohnanyi, zei gisteren in een interview dat de SPD Sarrazin „onrecht” aandoet als ze hem royeert. Hij roept het partijbestuur op eerst „zorgvuldig” naar Sarrazin te luisteren voordat maatregelen worden genomen die niet meer terug te draaien zijn. Andere partijleden suggereren dat het niet de top moet zijn die een beslissing neemt over Sarrazins lidmaatschap, maar de leden zelf. „Laat de basis beslissen wat er met Thilo Sarrazin moet gebeuren”, zegt een Berlijnse SPD’er.

Sarrazin heeft met zijn omstreden boek Deutschland schafft sich ab in ieder geval voor elkaar gekregen dat de integratie van moslims terug is op de Duitse politieke agenda. Het is razendsnel gepromoveerd tot hoofdonderwerp van de vele talkshows op televisie. Kranten en weekbladen komen pagina’s tekort om Sarrazins stellingen te onderzoeken.

Duitsland lijkt zich er door Thilo Sarrazin ineens bewust van te zijn geworden dat de last van het naziverleden en de hypercorrecte houding tegenover minderheden een heldere blik op integratie in de weg kan hebben gestaan.

Het kan toeval zijn, maar juist vandaag komt minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière met een integratieprogramma naar buiten. Ook de Duitse deelstaten laten, de ene na de andere, weten wat ze allemaal doen om hun allochtonen bij de les te houden. Dat laatste nemen veel politici letterlijk. Volgens bondskanselier Angela Merkel, die Sarrazins toon laakt en niets moet hebben van zijn biogenetische theorieën over intelligentie, is scholing het enige middel om immigranten vooruit te helpen.

Thilo Sarrazin, wiens boek een bestseller is, blijft gelaten onder alle publiciteit. Hij treedt nog steeds op in talkshows en gaat naar publieke debatten. De afgelopen dagen wekte hij wel een vermoeide indruk en was hij soms moeilijk te verstaan, ook al omdat hij licht slist. Hij heeft bodyguards gekregen wegens bedreigingen op Facebook. Zijn lijfwachten gaan zelfs mee naar z’n lievelingsrestaurant in de Berlijnse wijk Neu-Westend, niet ver van zijn woonhuis.