Een poel van verf onder een deksel

Wie studeert af aan de kunstacademies? Vandaag deel 8 (slot) in een serie. Jouke Anema (22) van de kunstacademie Minerva in Groningen.

Anema's examenexpositie: zand en ruim honderd liter verf

Smelt alle verf van zijn schilderijen en giet die in een kuil – dan zie je ongeveer wat Jouke Anema de bezoekers van de examenexpositie van academie Minerva in Groningen voorschotelt. Bij de ingang heeft hij een grote zandhoop gestort en daarin heeft hij een poel van verf gemaakt. Daarboven hangt aan takels een gipsen deksel, om de poel af te sluiten. Veel goeds lijkt het niet te beduiden, maar een krachtig beeld is het zeker.

Blauw, oranje, groen en smerig wit; allerlei kleuren drijven in een vette plas. „Het komt vanuit mijn obsessie voor verf”, zegt Jouke Anema (22). „Andere schilders maken verf ondergeschikt aan de afbeelding. Ik vind dat verf zoveel schoonheid heeft dat ik het in zijn pure verschijning wil laten zien.”

Op de expositie, in een voormalig postkantoor, heeft hij ook de oude kluisruimte volgegoten met verf. Daardoor lijkt het alsof de verf een schat is, die moet worden opgeborgen.

Anema ziet dat anders: voor hem is de installatie een ode aan een te achteloos gebruikte grondstof. „Ik wil de verf laten zien in zijn vormeloosheid en de reacties die de kleuren met elkaar aangaan, de geur, dat je het kunt betasten, dat verf kleeft als je het aanraakt.”

Voor zijn verf bedenkt Anema steeds andere concepten. Dat kan een performance zijn waarbij hij verf in een kuil giet, maar het kunnen ook sculpturen of installaties op locatie worden. Hij vindt het belangrijk dat in het oude postkantoor de mensen om zijn installatie heen kunnen lopen. En dat de verf in een zandhoop drijft. „Als je zand terugbrengt tot de essentie, kom je uit bij aarde. Daarom houdt zwarte aarde de verf als medium bij elkaar.” Veel bezoekers hebben volgens Anema associaties met kraters, putten of met de olieramp van BP. „Ze kunnen dat denken, maar ik heb het er niet ingestopt. Ik wilde iets creëren uit de verf. Wat onder het gipsen deksel zat, was het schilderij.”

Vroeger had Anema iets tegen kwasten – maar nooit had hij iets tegen schilderkunst. „Als je een kwast gebruikt, dwing je de verf in een vorm en dat wil ik voorkomen. Ik wil dat verf zijn eigen weg zoekt en sporen achterlaat.” Ook potten oude verf vindt hij interessant, maar er moet wel iets mee gebeuren. „Anders is het maar verf in een pot. Ik wil de verf bevrijden.”

Maar hij sluit niet uit dat hij ooit weer een kwast gaat gebruiken. „Realistischer schilderen dan ik nu doe kan niet. Dit is puur verf. Ik kan wel mooie plaatjes met verf maken, maar daar heb ik nu geen behoefte aan.”

In zijn installaties op de examenexpositie zat honderd tot tweehonderd liter verf; gratis restpartijen die Anema van groothandels krijgt. „Ik heb jammer genoeg niet zo veel keuze in kleur.” Het zand en de verf van de examenexpositie heeft hij inmiddels met hulp van vrienden opgeruimd. „Het ligt nu in een zandbak bij mijn atelier. En een deel staat nog in plastic tassen en vuilniszakken buiten. Ik wil daar iets nieuws mee gaan maken. Net zo lang doorgebruiken tot ik er van af ben.”

Meer informatie opjoukeanema.com