De onzekerheid

Je zou denken dat een interessante documentaire over een van onze belangrijkste schrijvers moeiteloos het tv-scherm haalt, maar dat valt in de praktijk tegen.

De filmmakers Talitha van der Hoeden en Sanne van der Noort maakten zo’n film over romanschrijver Thomas Rosenboom. Ze boden hem tevergeefs aan de omroepen aan (o.a. NPS en VPRO) en mochten blij zijn dat RTV Noord-Holland afgelopen zondag wel tot uitzending bereid was. En dan te bedenken dat Rosenboom geen vergeten auteur is, maar een schrijver met een grote lezersschare.

De film heet De onzekerheid blijft – een titel die volledig wordt waargemaakt door de hoofdpersoon. Thomas Rosenboom lijkt me geen gemakkelijk ‘onderwerp’ voor een documentairemaker, hij maakt een bescheiden indruk en leidt een nogal teruggetrokken bestaan.

Toch geeft deze film een helder kijkje in zijn schrijverskeuken. De makers volgden hem vanaf het begin – vijf jaar eerder – van het ontstaan van zijn laatste roman, Zoete mond.

De schrijver is nog bezig met zijn research. We zien hem in gesprek met een dierenarts, hetzelfde beroep dat zijn hoofdpersoon zal krijgen. De arts geeft hem bij het afscheid de boeken mee van Anton Roothaert uit de vorige eeuw over de dierenarts Vlimmen – boeken waar mijn vader dol op was en die ik misschien daarom nooit heb gelezen. „Wij dierenartsen vinden ze niet meer zo leuk, het vak wordt er erg in geromantiseerd”, zegt de arts.

De schrijver kan aan de slag – wat gemakkelijker gezegd is dan gedaan. De lezer ziet doorgaans alleen het resultaat, in dit geval een turf van ruim 500 pagina’s, maar heeft geen idee van de voorgeschiedenis.

We zien Rosenboom een reusachtig schema met hoofdstukindelingen op de wand van zijn werkkamer uitzetten, we horen hem piekeren en overleggen met zijn redactrice van uitgeverij Querido over de titel en wijzigingen in zijn manuscript, waarvoor hij opmerkelijk open blijkt te staan. Ten slotte mogen we zijn korte euforie mee beleven als de redactrice hem opbelt met de boodschap dat ze van zijn boek genoten heeft. Want de onzekerheid blijft, zelfs (of juist?) bij een gearriveerd schrijver als Rosenboom.

Wat je als kijker treft, is het solitaire van zijn bestaan. Hij probeert dat te doorbreken door op het kantoor van zijn uitgever te werken, en hij heeft een vriendin en een konijn (ik neem aan dat de volgorde goed is), maar toch merk je aan alles dat hij in zijn werk hoofdzakelijk op zichzelf is aangewezen. „Het is alsof je uit een gevangenis komt waarin je gelukkig was”, vertelt hij als zijn boek voltooid is.

Dan komt de fase waarvan hij het minst lijkt te houden: de promotie. De film laat goed zien dat het publiciteitsoffensief rond zo’n boek een bijna met militaire precisie uitgevoerde operatie is. Welk blad moet hem het eerst interviewen („de VARA Gids, die heeft de hoogste oplage, maar hij moet wel op de cover”), zal hij kiezen voor Pauw & Witteman of De Wereld Draait Door? „Wil je wel in De Wereld Draait Door, Thomas?” vragen ze hem. „Zolang ik mijn waardigheid behoud”, zegt hij aarzelend. Paul de Leeuw, daar voelt hij weinig voor: „Helemaal geen humoristische man.”

De Nederlandse tv wil hem kennelijk graag als gast in de babbelshow – maar zo’n documentaire, nee, dat wordt te zwaar.