'De Nederlandse rechtszaken waren eerlijk'

De Amerikaan Bruce Misamore was de tweede man van Yukos Oil. Hij reist niet meer, uit angst dat de Russen om zijn uitlevering vragen.

Sinds de arrestatie van topman Michail Chodorkovski en het bankroet van Yukos Oil leidt zijn voormalige financiële rechterhand, de Amerikaan Bruce Misamore, het verzet tegen wat hij beschouwt als de ‘onrechtmatige onteigening’ van de oliemaatschappij.

Misamore zal morgen niet bij de zitting voor het Hof in Amsterdam aanwezig zijn. Hij reist noodgedwongen al zes jaar niet veel meer. „Het kost moeite om een laissez passer te krijgen”, zegt hij in een telefonisch vraaggesprek vanuit zijn woonplaats Houston. „Mijn advocaten waarschuwen me om niet te gaan. Niet dat ze denken dat ik uiteindelijk naar Rusland uitgewezen zal worden, maar als de Russen een uitleveringsverzoek indienen, kan ik een paar dagen in de gevangenis terechtkomen en kost het me weer advocatenkosten. Daar heb ik geen zin in.”

Hoe bent u als Amerikaan in dit avontuur terechtgekomen?

„Ik was financieel directeur geweest bij PennzEnergy, maar na een fusie in 1999 was ik half met pensioen gegaan. Eind 2000 belde mijn oude baas dat een Russische vriend van hem een financieel directeur zocht, een Amerikaan die kon zorgen voor geloofwaardigheid op de financiële markten. Hij wilde zijn oliemaatschappij naar de beurs brengen in New York. Ik vond het een uitdaging om van een voormalig sovjetbedrijf een westerse partij te maken. Ik had een gesprek met Chodorkovski, een maand later begon ik.”

Ooit gedacht dat het in een nachtmerrie zou eindigen?

„Je weet dat als je zaken gaat doen in Rusland je altijd het risico loopt dat het misgaat. Iedereen dacht destijds dat met Poetin het land op dat moment op weg was een echte democratie te worden. Nu weten we dat hij dat helemaal niet van plan was. Het Russische regime is anachronistisch. De regering wil internationaal gerespecteerd worden, maar weet niet hoe dat te bereiken. Ze vallen terug in hun sovjetverleden, al is het nog niet terug naar het stalinisme.”

U woonde in Moskou. Hoe bent u de dans ontsprongen?

„Ik was in november 2004 in Londen toen ik een telefoontje kreeg dat ik maar beter niet naar Moskou kon terugkeren, want ik zou gearresteerd worden.”

Heeft u nooit twijfels gehad of u deze strijd wel moest voortzetten?

„Ik voel me verplicht aan alle belanghebbenden van Yukos. Daarmee bedoel ik de schuldeisers, de werknemers en de beleggers. Chodorkovski zou hetzelfde gedaan hebben als hij niet in de gevangenis was gegooid. Ik was de nummer twee, dus voel ik daarom dat ik de verantwoordelijkheid moest nemen. Ik besteed er zo’n 20 tot 30 procent van mijn tijd aan. Verder besteed ik mijn tijd aan filantropische activiteiten.”

Hoeveel advocaten heeft u voor u werken?

„Ik denk zo’n twintig advocatenkantoren met ieder twee of drie advocaten. Dus reken maar uit.”

Een kostbare zaak. Wie betaalt dat?

„Dat is geen probleem. We hebben ook nog geld uit de opbrengst van verkoop van dochters.”

Bent u optimistisch over de afloop?

„Ik raak wel eens gefrustreerd, omdat het allemaal zo lang duurt. De Russen zijn zo dom geweest, ze hebben zo openlijk diefstal gepleegd. Met leugens proberen ze het door westerse gerechtshoven gelegitimeerd te krijgen. Ook schromen ze niet gebruik te maken van politieke manipulatie. Gelukkig doorzien de westerse gerechtshoven dat tot dusverre, zoals bij jullie in Nederland.”

Waarom zijn Yukos Finance en Yukos International eigenlijk in Nederland gevestigd?

„Vanwege het goede vestigingsklimaat. Met een vriendelijk belastingregime en een goed rechterlijk systeem. Ja, dat heeft goed uitgepakt. We hebben eerlijke rechtszaken gehad in Nederland, ook al hebben we niet alles gewonnen.”

Wat is voor u de belangrijkste rechtszaak, die in Straatsburg of die in Amsterdam?

„Ze zijn allebei belangrijk. De zaak in Holland is een defensieve, daar proberen we bezittingen tegen onteigening te beschermen. In Straatsburg voeren we een offensieve zaak, door compensatie te eisen voor wat ons is afgenomen.”

Om hoeveel geld gaat het ?

„Om veel meer dan 100 miljard dollar. Nee, preciezer ga ik niet zijn.”