China experimenteert met politieke hervormingen

Dertig jaar geleden stond een klein vissersdorp, genaamd Shenzen, aan de wieg van het Chinese economische wonder. Nu heeft dat dorp een nóg uitdagender missie gekregen. President Hu Jintao heeft gezegd dat Shenzhen politieke hervormingen moet beproeven. Hoewel veranderingen op de korte termijn ontwrichtend kunnen zijn, zijn méér controlemechanismen en rechtszekerheid van onschatbare waarde voor een duurzame groei.

Het autoritaire systeem van China heeft zijn diensten bewezen tijdens de mondiale financiële crisis. Toen de westerse banken ophielden met het verstrekken van leningen, bleven de Chinese staatsbanken kredieten in het systeem pompen. De centrale planeconomie was ook goed in het sluizen van goedkoop kapitaal en middelen naar de industriële sector. Dat heeft China geholpen door te gaan met zijn transformatie van een arme landbouweconomie in een mondiale industriële grootmacht.

Toch zijn ook de tekortkomingen van het systeem duidelijker aan het licht gekomen. Een centrale overheid verplettert de kracht van de markt. Nieuw beleid, gericht op het vinden van een balans, stuit op verzet van diverse belangengroepen. Een van China’s grootste uitdagingen is het aansporen van zijn burgers om meer geld uit te geven. Maar zolang de staat het grootste deel van de welvaart en de macht in handen heeft, kunnen gewone mensen het zich niet veroorloven meer te consumeren.

Voor een evenwichtiger groei zijn politieke hervormingen nodig. Peking moet de markt een grotere rol laten spelen bij het vaststellen van de prijzen, als de regering het serieus meent op het gebied van het bevorderen van doelmatig energiegebruik en technologische vooruitgang. Burgers moeten meer stemrecht krijgen om controlemechanismen in het leven te kunnen roepen, Rechtszekerheid is noodzakelijk omwille van de economische en politieke stabiliteit.

Deze veranderingen kunnen op de korte termijn pijnlijk zijn. Marktprijzen zullen de Chinese goederen duurder maken. Lokale overheden en krachtige belangengroepen zullen zich tegen veranderingen verzetten. Democratie leer je niet in één dag.

Maar China kan het zich niet veroorloven niet te veranderen. Om de spaartegoeden en verkwistende investeringen terug te dringen, moet China de concentratie van middelen in handen van de staat verminderen en de mensen meer welvaart geven. Naarmate de gewone Chinezen rijker worden, zullen ze meer politieke rechten gaan vragen.

Dertig jaren van economisch succes hebben de Communistische Partij machtig en populair gemaakt. De toekomst van China hangt af van de vraag of een deel van die macht en rijkdom evenwichtiger kan worden gedeeld met de burgers van het land.