CDA-prominenten ontstemd over 'gedraai' partij

Vooraanstaande leden van het CDA zijn niet te spreken over het optreden van hun partij de afgelopen dagen. „Er wordt alleen maar machtspolitiek bedreven.”

Vrijdag leek het er nog op dat het kabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV er niet zou komen. Maar nu wil de PVV toch weer verder praten. Hoe bezien CDA-coryfeeën de laatste ontwikkelingen rond de formatie en hun eigen partij? Wilders noemde ze dinsdag nog „die verschrikkelijke mastodonten.”

Oud-minister Cees Veerman reageerde snel. Twee weken geleden leidde hij een protestactie tegen samenwerking met de PVV. Gisteren zei hij over Wilders’ opmerking aan het adres van de prominente CDA’ers: „We staan zo ver uit elkaar. Het laat duidelijk zien hoe zeer de combinatie die nu wordt aangegaan, gevaarvol is voor de christen-democratie. [...] Als we zaken op scherp zetten, dan verbijten we elkaar en wordt het een samenleving die zo onguur en zo onherbergzaam is, daar wens ik niet aan mee te werken.”

Over de CDA-motieven zei hij: „Als de pit en kern van de principes en grondslagen er uit is, dan resteren nog de contouren van de macht. Dat je per se invloed wilt hebben op het landsbestuur. Dat je dat zo belangrijk vindt, dat principes en uitgangspunten er minder toe doen.”

Doekle Terpstra, oud-voorman van de christelijke vakbond CNV ondersteunde Veermans actie. Enkele jaren geleden zei hij dat „Wilders het kwaad is en dat kwaad moet gestopt worden”.

Hij zegt nu dat hij eigenlijk een mediastilte had toegezegd, maar dat zijn opvatting niet is gewijzigd. „Het is volstrekt onverantwoordelijk zo’n coalitie te vormen. Ik was vrijdag een uurtje opgelucht, maar dat maakte snel plaats voor een baalgevoel. Bullshit dacht ik, nadat ik Rutte en Verhagen had gehoord: ze willen gewoon verder gaan. Ik heb me mateloos geërgerd hoe CDA-ers met grote verdiensten, zoals Klink, worden afgeserveerd en bejegend. De partij moet af van die hele gesloten bestuurderscultuur en ruimte maken voor debat.” Terpstra wil niet zeggen of hij al overweegt zijn partijlidmaatschap op te zeggen, maar hij wordt wel overmand door een gevoel van pijn omdat de partij „implodeert”.

„Na het congres beslis ik. De partij voert een koers waarbij ik me niet senang voel. Machtspolitiek gaat boven christen-democratisch denken. Wij zijn een partij van de insluiting, niet van de uisluiting. Ik roep iedereen op om de brief van Klink te lezen om te oordelen wat er gaande is. Hier spreekt een geweten. Dat verdient groot respect.”

Oud-fractievoorzitter Willem Aantjes zegt: „Ik kan er na gisteren geen touw meer aan vastknopen. Zoals Wilders draait, draaien wij mee. Mijn politieke hart draait om als ik Maxime Verhagen in de Tweede Kamer de katholieke voorman Nolens hoor citeren. Daar kun je uit aflezen dat het oude geluid van de antirevolutionairen binnen het CDA is verdwenen. Het CDA is onder Balkenende een rechtse partij geworden. En dat is nu verder versterkt door de opstelling van Verhagen.”

„Als ik de verklaring van Ab Klink lees, dan kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat er binnen de fractie geen behoorlijke inhoudelijke discussie is gevoerd over zijn bezwaren. Er wordt alleen maar machtspolitiek bedreven. Het CDA heeft altijd een linker- en een rechter vleugel gekend en dat leidde ook altijd tot discussie. Maar de tijd dat de vleugels elkaar serieus namen en naar elkaar luisterden is kennelijk voorbij. Ik vind het om die reden heel moeilijk om te zeggen dat het CDA nog mijn partij is.”

Oud-premier Van Agt wil niet inhoudelijk reageren op de recente gebeurtenissen: „Ik kan de gebeurtenissen van de afgelopen weken alleen maar in treurnis aanzien en een vertwijfeld beroep doen op mijn tanend geloof in een goede afloop.”

De oud-ministers Wim Deetman en Hans van den Broek willen niet reageren.