Benauwde zege van krampachtig Oranje

Klaas-Jan Huntelaar scoort na een kwartier vanaf de strafschopstip de 2-0 voor Nederland tegen Finland. Foto Bas Czerwinski 07-09-2010, Rotterdam. Nederland - Finland. Klaas Jan Huntelaar scoort uit een strafschop, links, keeper Otto Frederikson. Foto Bas Czerwinski

Nederland 2 Finland 1

Ruststand 2-1. 7. Huntelaar 1-0, 16. Huntelaar 2-0, 18. Forssell 2-1. Scheidsrechter: Nikolajev (Rus). Toeschouwers: 30.000.

Het spelen op resultaat is er bij het Nederlands elftal zo ingeslepen dat het overschakelen naar aanvallend, avontuurlijk voetbal problemen oplevert. Dat kon worden geconcludeerd na de eerste EK-kwalificatiewedstrijd op eigen bodem, in de Kuip in Rotterdam tegen Finland.

Oranje begon overdonderend, maar mocht uiteindelijk blij zijn met de benauwde zege. De ploeg raakte in de eerste helft van slag door een onverwachte tegentreffer uit een corner. In de saaie tweede helft werd consolideren tot kunst verheven en konden zelfs twee heuse vleugelspitsen, Eljero Elia en Jeremain Lens, Oranje niet dwingen tot offensieve daden. Nederland won vrijdag de kwalificatiewedstrijd in en tegen San Marino met 5-0.

Bondscoach Bert van Marwijk vraagt zich serieus af of aanvallend, dominant voetbal, zoals zijn voorganger Marco van Basten dat predikte, op interlandniveau niet tot het verleden behoort. De steeds gedetailleerdere informatievoorziening over de tegenstander, de atletische verdedigers, het krachtvoetbal, de verhoogde balsnelheid – het zijn aspecten waardoor in zijn optiek steeds minder plaats is voor creativiteit en technische hoogstandjes op de helft van de tegenstander. Door de evolutie van het spel wordt het steeds moeilijker aanvallend voetbal te spelen zoals Johan Cruijff, de voornaamste criticus van het Nederlands elftal, voor ogen heeft.

Nu de kritiek op het spel van Oranje tijdens het wereldkampioenschap in Zuid-Afrika nog nagalmt, zoekt het Nederlands elftal krampachtig naar eerherstel. Een goede prestatie tegen de Finnen had daar een positieve bijdrage aan kunnen leveren.

Aanvankelijk zag het daar ook naar uit. Stuart Baxter, de coach van de Scandinaviërs, zei achteraf dat hij in de eerste twintig minuten vreesde voor een 6-0 nederlaag. Twee doelpunten van Klaas-Jan Huntelaar, waarvan één uit een strafschop, bezorgden Finland ogenschijnlijk al een vroege knock-out. Maar na een tegentreffer van Mikael Forssell uit een corner, waarbij Nigel de Jong zijn directe tegenstander even uit het oog verloor, behoedde doelman Maarten Stekelenburg Oranje voor een afgang. Vier keer bracht hij oog in oog met een tegenstander redding. Twee keer bij kansen van Forssell en even vaak bij vrije doelpogingen van Heerenveen-speler Mika Väyrynen. Baxter: „Gelukkig spelen we niet elke wedstrijd tegen Stekelenburg.”

Volgens Van Marwijk was in die fase van de eerste helft de organisatie in de as van Nederland zoek. Spelers stonden te diep, bewogen te weinig, en konden in de omschakeling van balbezit naar balverlies niet meer corrigerend optreden. Ook middenvelder Mark van Bommel bezondigde zich daaraan.

Het is de vraag hoe Van Marwijk van Oranje, dat op dinsdag 12 oktober een cruciale thuiswedstrijd speelt om de eerste plaats in poule E tegen Zweden, weer een soepel draaiende voetbalmachine kan maken. Hij zegt dat een UEFA-forum van topcoaches heeft uitgewezen dat het Nederlands elftal in de WK-duels een van de teams was die de tegenstander vroeg stoorde in de opbouw van de aanval. Alleen Spanje zou Oranje hierin nog hebben overtroffen. Maar de Hollandse school vraagt qua amusementswaarde meer dan dat. Zeker in wedstrijden tegen mindere teams als groepsgenoten Moldavië, Hongarije en San Marino.

Ook in de halfvolle Kuip speelde Oranje met twee verdedigende middenvelders. Van Bommel opereert sinds het wereldkampioenschap echter wat meer naar voren. Nigel de Jong moet in zijn kielzog corrigerend optreden. Daar doemt een dilemma op. Van Marwijk zal zijn schoonzoon en aanvoerder van Oranje niet passeren voor een aanvallender ingestelde middenvelder. En De Jong is een betere verdediger dan Van Bommel en kan dus ook niet zo gemakkelijk worden gemist.

Het opstellen van Van der Vaart op de linkerflank had gisteravond nadelen die in de voorbereiding op en tijdens het WK, toen hij eveneens enkele keren speelde op die positie, zich niet zo openbaarden. De aankoop van Tottenham Hotspur trekt altijd naar het centrum, maar was nu te laat als de tegenstander over zijn vleugel op kwam. Elia bewees met zijn invalbeurt dat hij ten onrechte was gepasseerd. In tegenstelling tot de luid bejubelde Ruud van Nistelrooy die de Oranje-fans niets kon bieden. De Finnen hadden de zaken in tactisch opzicht goed voor elkaar met een uitstekende veldbezetting. Daarmee werd de theorie van Van Marwijk over aanvallend voetbal wel een beetje bevestigd. In de WK-kwalificatie voor 2006 won Nederland nog met 3-1 en 0-4 van Finland.

Oranje oogde niet alleen chaotisch en krampachtig, maar ook vermoeid. Van Marwijk, die met Arjen Robben, Robin van Persie en Dirk Kuijt een complete aanvalslinie miste, voorspelde nog meer blessures door het volle programma en het lange WK voor Oranje.