The making of Hans Keilson

Hoe gaat zoiets? Een psychiater, Hans Keilson, verwerkt zijn oorlogsverleden in twee romans, die verschenen in 1947 en 1959. Hij heeft gezegd wat hij wilde zeggen, erkenning valt hem ten deel en hij leidt een lang leven terwijl hij zinnig werk verzet – het begeleiden van kinderen met oorlogstrauma’s. Als hij honderd wordt, brengt zijn Duitse uitgever – Keilson vluchtte in 1936 naar Nederland, maar bleef in het Duits schrijven – een pocketeditie uit van zijn verzameld werk. In deze krant verschijnt een interview. Keilson krijgt een grote Duitse prijs.

Een Amerikaanse uitgever brengt daarop een heruitgave van In de ban van de tegenstander (in 1962 al een van Time Magazine’s boeken van het jaar) uit en laat Komedie in mineur opnieuw vertalen. Deze uitgever heeft goede relaties en dus verschijnt in The New York Times een recensie met daarin deze zin: „In de ban van de tegenstander en Komedie in mineur zijn meesterwerken en Hans Keilson is een genie.”

Blogs, getwitter en talkshows ten spijt, lof aan de top van de Amerikaanse highbrow-piramide is nog altijd het maximale dat een schrijver aan erkenning kan krijgen. Andere kranten bellen Keilson nu op. Tv-redacties lezen de interviews. Vandaar dat de bijna 101-jarige Keilson gisteren aan tafel zat bij De Wereld Draait Door.

Het waren twee werelden die elkaar niet raakten: 20ste en 21ste eeuw, literatuur en tv, inhoud en ruis. Voor presentator Matthijs van Nieuwkerk school het verhaal van Hans Keilson niet in zijn boeken, maar in zijn verse roem. „Denkt u niet: eindelijk gerechtigheid?” vroeg Van Nieuwkerk telkens weer. „Bij het woord gerechtigheid denk ik aan mijn ouders, die zijn afgevoerd naar Auschwitz”, luidde het antwoord.

Worden de boeken van Keilson via de omweg van Amerika en tv nu bestsellers? De invloed van De Wereld Draait Door op de Nederlandse cultuur is moeilijk te overschatten. Keilsons Nederlandse uitgever komt met een derde druk van In de ban van de tegenstander. Fischer Verlag verkoopt de vertaalrechten momenteel aan zes of zeven nieuwe landen.

„Het leven van Hans Keilson biedt een nuttige waarschuwing als het gaat om de ups en downs van literaire roem”, schreef zijn vertaler Damian Searls in een Amerikaans tijdschrift en hij voegde eraan toe: „Dit naast andere, veel belangrijker lessen.”

Interview met Keilson uit december 2009: nrcboeken.nl