Stoom afblazen

In 1981 publiceerde Vrij Nederland een reportage over de ‘de pont van kwart over zeven’. Op het IJ werden Amsterdammers over hun leven, hun werk en de samenleving ondervraagd. Ter gelegenheid van zijn 70-jarig bestaan ging het weekblad terug naar de pont. Wat bleek? In 1981 was er niemand die een gesprek met Vrij Nederland weigerde. Nu, in 2010, antwoordde de een na de ander dat ze daar ‘geen zin’ in hadden omdat ze daar ‘niets in zagen’.

Nederlanders gooien hun ziel en zaligheid op het net en geven er ongezouten commentaar, maar zeggen niets wanneer ze openlijk hun mening kunnen geven. Stoom afblazen doen we blijkbaar niet meer in het openbaar maar in de veilige virtuele anonimiteit. Is de vrijmoedige Nederlander in 29 jaar veranderd in een bange, achter zijn toetsenbord verschanste mopperaar?

Op 26 augustus, de dag dat er meer water uit de hemel viel dan het maandelijks gemiddelde, behoorde ‘regen’ op Twitter wereldwijd tot de ‘trending topics’. En vrijdag, toen de kabinetsformatie mislukte, werden ‘Rutte’, ‘geklapt’ en ‘formatie’ veel in tweets gebruikt. Tot onbegrip van veel niet-Nederlandse twitteraars.

Natuurlijk twitteren politici mee, want een early adopter is sexy. Sinds Wim Kok de computermuis als een afstandsbediening hanteerde, is er veel veranderd. Vrijdag zei demissionair minister Donner trots bij Knevel & Van den Brink dat hij kan sms’en, „zelfs met de turbotaalknop” – doelend op de woordvoorspelling.

Het gevaar – en de lol – van Twitter schuilt in het gemak waarmee je tot 140 tekens de wereld in slingert. Arend-Jan Boekestijns tweet over ‘spleetogen’ bespoedigde zijn vertrek uit de VVD-fractie. Nu eist Geert Wilders via Twitter het ontslag van politiechef en oud-PvdA-Kamerlid Gerda Dijksman nadat die via Twitter de PVV fascistisch noemde. Alleen Wilders verspreidt zijn tweets als orakels, de rest kwetst per ongeluk.

De meeste politici houden zich op de vlakte met tamme dagboeknotities en invallen. Neem Maxime Verhagen. Na weken van ‘radiostilte’ rond de kabinetsformatie kwam de verstokte twitteraar eindelijk weer online: ‘Na elf uur slapen in de zon in de achtertuin de beantwoording doornemen van tig kamervragen.’

Wie zo stoom afblaast, kan beter niets zeggen.

Tom Rooduijn