Loon omhoog, overschot omlaag

FNV Bondgenoten heeft het begrepen. De opvolger van de ooit roemruchte Industriebond FNV beseft wat de diepere oorzaken zijn van de crisis die het voortbestaan van het eurogebied bedreigen. En welke maatregelen nodig zijn om het herstel van de wereldeconomie te bevorderen.

Henk van der Kolk, de voorzitter van Bondgenoten, kondigde vorige week aan dat zijn bond voor komend jaar een looneis boven het inflatiepercentage gaat stellen. Koopkrachtstijging, want er is een bestedingsimpuls nodig, aldus de FNV-voorman.

De werkgevers, bij monde van VNO-NCW gruwen hiervan, maar Van der Kolks pleidooi sluit naadloos aan bij dat van illustere Angelsaksische economen. In de spreekbuis van de Londense City, de Financial Times, schrijft columnist Martin Wolf week in week uit dat de crisis in 2008 niet alleen veroorzaakt werd door de overbesteding en verschulding in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten, maar evenzeer door onderbesteding en spaardrift in China en Duitsland.

In Europa geldt volgens hem hetzelfde: de problemen die in mei bijna tot ontploffing van het eurogebied leidden, worden niet alleen veroorzaakt door spilzieke Grieken, maar ook door zuinige Duitsers. Nederland wordt in dit verband zelden genoemd, want dit land zonder kabinet is slechts een verlengstuk van Duitsland.

Het draait om de betalingsbalans. In de euforie van volledig geliberaliseerde kapitaalmarkten is dat begrip de afgelopen jaren in onbruik geraakt, maar ter verklaring en oplossing van de huidige crisis is het helemaal terug.

De betalingsbalans – het totaal van economische betrekkingen van een land met het buitenland – is een graadmeter voor overbesteding of onderbesteding. Zeg maar het verschil tussen debiteuren- en crediteurenlanden.

Geen wonder dat economen van landen met een tekort op de betalingsbalans vinden dat aanpassingen niet alleen van de debiteuren gevraagd moeten worden, maar ook van de crediteuren. Die moeten meer uitgeven om het overschot op hun betalingsbalans terug te dringen.

Anders gezegd: Chinezen moeten meer Amerikaanse goederen kopen en Duitsers moeten meer Griekse vakanties boeken of Portugese olijfolie gebruiken. En Nederlanders natuurlijk ook.

FNV Bondgenoten zet in op hogere bestedingen, waarvan het grootste deel in een open economie wegstroomt naar het buitenland, zodat het overschot op de Nederlandse betalingsbalans vermindert. Dat is de macro-economische vertaling van de koopkrachtimpuls waarover Henk van der Kolk het heeft. Volgens het recept van Martin Wolf: vakbondsactie voor hoger loon om de wereldeconomie en de eurozone van de ondergang te redden.

Roel Janssen