Kerncentrales Duitsland mogen langer produceren

De Duitse regering kondigde gisteren een ambitieus energieplan aan. Maar de doelen zijn alleen haalbaar als het land langer kernenergie blijft gebruiken.

Bondskanselier Angela Merkel gebruikt zelden of nooit grote woorden, maar gisteren was het dan toch raak. De nieuwe energiepolitiek van haar coalitie noemde ze „een revolutie”. De energieverzorging van Duitsland, aldus Merkel, „wordt hiermee de efficiëntste en milieuvriendelijkste ter wereld”.

Op het eerste gezicht is dat niet helemaal te rijmen met het hoofdpunt van Merkels energiepolitiek: verlenging van de looptijd van de zeventien Duitse kerncentrales. Juist hiermee heeft ze zich de woede op de hals gehaald van de sociaal-democratische en groene oppositie in de Bondsdag. En van de vele milieuorganisaties in Duitsland. Die verwijten haar dat ze de bevolking nog minstens dertig jaar omstreden atoomkracht oplegt en dat ze de wettelijke en stapsgewijze sluiting van kerncentrales per uiterlijk 2021 aan haar laars lapt.

Merkel heeft een masterplan voor de energievoorziening van Duitsland laten ontwerpen dat veel meer is dan het fel bevochten coalitieakkoord over de kerncentrales. Dat laatste komt erop neer dat de zeven centrales die voor 1980 in werking zijn getreden, nog acht jaar stroom zullen leveren. De looptijd van de tien jongere kerncentrales zal met veertien jaar worden verlengd.

Voor deze concessie zonder precedent zullen de energieleveranciers dik moeten betalen. De regering voert een tijdelijke belastingheffing in op brandstofstaven van kerncentrales. Vanaf volgend jaar zullen Vattenfall, E.ON, EnBW en RWE – de ondernemingen die kerncentrales in Duitsland exploiteren – tot en met 2017 jaarlijks 2,3 miljard euro aan de schatkist moeten afdragen.

De ondernemingen willen graag verlenging. De regering kon er moeilijk onderuit, omdat duurzame energie nog geen grootschalig alternatief biedt. En zo snijdt het mes aan twee kanten: de looptijdverlenging komt en levert nog geld op ook. Het blijft niet bij de belastingheffing op brandstofstaven. De energiebedrijven zullen bovendien een eenmalige afdracht moeten doen ter waarde van 1,4 miljard euro voor een speciaal fonds voor ‘groene stroom’. Vanaf 2017 moeten ze in dat fonds 15 miljard euro storten.

Merkels ‘energieconcept’ – een stuk van 39 pagina’s – moet de Bondsrepubliek binnen enkele decennia aan de zonne-, de wind- en de bio-energie brengen. Het land moet massaal overstappen op elektrische auto’s en zal geleidelijk afscheid moeten nemen van zijn vervuilende steen- en bruinkool gestookte centrales om z’n CO2-doelen te halen. En van zijn kerncentrales, want uiteindelijk zullen ze moeten sluiten.

Merkel wil het primaire energieverbruik tot 2020 met 20 procent terugbrengen en tot 2050 met 50 procent, vergeleken met 2008. Ambitieuze doelen die veel geld zullen kosten. „Het te verwachten investeringsvolume ligt in de orde van grootte van 20 miljard euro jaarlijks”, zo luidt het onderkoeld.

Hoe haalbaar is deze plannenmakerij? Op korte termijn kan er politiek nog van alles gebeuren. Het is onwaarschijnlijk (maar niet ondenkbaar) dat de Bondsdag, waarin Merkels coalitie de meerderheid heeft, de looptijdverlenging van Duitse kerncentrales afkeurt. Voor de Bondsraad, de Duitse senaat, ligt dat anders. Daarin hebben de christen-democraten en liberalen sinds kort geen meerderheid meer. Merkel wil haar besluitvorming doordrukken zonder de Bondsraad. De oppositie zal hiertegen waarschijnlijk een klacht indienen bij het constitutioneel hof in Karlsruhe.

Uit een gisteren gehouden opiniepeiling blijkt dat een meerderheid voor looptijdverlenging is, als met de winsten daarvan een pot voor groene stroom wordt gevormd. Zo zijn er meer kaarten die Merkel kan uitspelen op een manier die haar is toevertrouwd: vasthoudend en met wetenschappelijke precisie.