Eenheid CDA staat voorop bij aanhang

Het vertrek van Klink heeft de eenheid in het CDA geen goed gedaan. Leden van de partij zijn bang dat alleen de PVV garen spint bij de verdeeldheid in hun partij.

CDA’ers in Capelle aan den IJssel nemen het hun partijgenoot Ab Klink niet al te zeer kwalijk dat hij een bom onder de formatiegesprekken heeft gelegd en ze betreuren zijn vertrek uit de fractie. De minister van Volksgezondheid kennen zij persoonlijk en ze vinden hem aardig. Ze wonen in dezelfde gemeente waar ook premier Balkenende, vriend van Klink, zijn huis heeft.

Elders in het land uiten actieve CDA-leden scherpere kritiek op oud-onderhandelaar Klink. Ze vinden het onverstandig en niet tactisch dat hij de formatiegesprekken tussen VVD, CDA en PVV opblies met zijn brief vol bezwaren tegen samenwerking met de partij van Wilders.

Wie de leden in verschillende regio’s beluistert, merkt dat fractievoorzitter Verhagen nieuwe steun lijkt te krijgen onder partijgenoten in het land. Op de vraag hoe het verder moet met het verscheurde CDA, wisselen de antwoorden, maar ze zijn het over één ding eens: de eenheid van de partij moet voorop staan. Van intern geruzie wordt geen CDA’er beter, alleen Wilders met zijn PVV.

CDA’ers in Capelle hebben ervaring met populisme. Leefbaar Capelle is daar de grootste partij. Het CDA zag veel kiezers vertrekken naar Leefbaar, voorstander van gratis openbaar vervoer voor 65-plussers. De christen-democraten vinden dat te duur. „Wij vinden dat de gemeente die financiële last niet moet dragen. Leefbaar denkt niet na over de geldproblemen en doet gewoon wat de mensen willen”, zegt Tineke Keuzekamp, CDA-fractievoorzitter in Capelle. Zij ziet een overeenkomst met de landelijke politiek. Het CDA vindt dat fors bezuinigd moet worden op bijvoorbeeld de gezondheidszorg, de PVV pleit juist voor extra handen aan het bed. „Onze boodschap klinkt minder prettig, maar wij vinden dat politici volgende generaties niet met schulden mogen opzadelen”, zegt Keuzekamp.

Wat te doen met dat dilemma? Moet het CDA beter luisteren naar de stem van het volk en meer wensen inwilligen, ongeacht de financiële of misschien zelfs wel rechtsstatelijke bezwaren? Keuzekamp vindt van niet. „We moeten onze argumenten beter over de bühne krijgen”, zegt zij. Meer met burgers in gesprek gaan, niet om ze naar de mond te praten, maar om duidelijker uit te leggen waarom de christen-democraten aan hun grondbeginselen vasthouden.

De boerin Annie Schreijer-Pierik, al 25 jaar actief voor het CDA, zegt dat het van groot belang is dat alle CDA’ers de lijn van Verhagen nu volgen. „Daarmee valt of staat de toekomst van de partij.” Het oud-Kamerlid uit Twente baarde opzien met haar opmerking dat Balkenende geen lijsttrekker had moeten worden.

Vervolg CDA: pagina 3

Meer helderheid, geen andere koers

Volgens Schreijer-Pierik wilden de kiezers na acht jaar wel weer eens wat anders dan Balkenende. Nu bepleit zij de grootst mogelijke partijdiscipline. Maar hoe kan het CDA dan de juiste koers vinden om gehoor te geven aan het gebleken ongenoegen onder de bevolking? Is er niet een grondig debat nodig over de vraag hoe het bij de verkiezingen vrijwel gehalveerde CDA kiezers terug kan winnen die naar de PVV en VVD zijn uitgeweken? Intern moet het CDA daarover debatteren, is Pieriks overtuiging, maar naar buiten toe mag er van verdeeldheid geen sprake meer zijn. „Ik heb me ook wel een keer of vijftig aan het partijstandpunt moeten conformeren. Politiek is nu eenmaal geven en nemen.” Pierik is lid van de evaluatiecommissie die de verkiezingsnederlaag van het CDA analyseert. In november zal het CDA-congres daarover spreken.

CDA-politici praten nu niet graag over de richtingenstrijd en welke stroming meer aandacht behoeft. Veel CDA’ers zeggen dat de partij geen andere koers moet varen, maar geven wel aan dat er meer duidelijkheid moet komen over het integratie- en immigratiebeleid. „Wij moeten onze grondbeginselen aanhouden”, meent CDA-fractievoorzitter Jac Breugelmans van de gemeenteraad Roermond. Hij doelt op de principes van rentmeesterschap, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en gerechtigheid. „Wij hebben zelf goede oplossingen voor veiligheid en immigratie, maar we hebben nooit goed uitgelegd wat de consequenties van onze keuzes zijn. Dat doet de PVV wel helder”, zegt hij. Volgens Breugelmans, die het „erg spijtig vindt dat Klink de onderhandelingslijn van Verhagen heeft gebroken”, is politiek tegenwoordig vooral marketing en moet het CDA daar meer aan doen. Hij pleit er voor burgers meer bij de democratie te betrekken via referenda en internet.

Wilders heeft de problemen die mensen ervaren goed benoemd, meent Agnes Mulder, CDA-fractievoorzitter in Assen, die het betreurt dat de formatie zo is misgelopen. Zij vindt dat het CDA het integratiedebat snel moet opstarten, nu de provinciale verkiezingen naderen, maar dan wel samen met de moslimgemeenschap. Het CDA zou volgens haar veel beter moeten aangeven „hoe mensen in de openbare ruimte met elkaar om horen te gaan.” Belachelijk vindt zij het dat haar neef die bij de NS werkt geen gehoor bij de politie krijgt als hij aangifte doet van agressieve reizigers, terwijl hij zich onmiddellijk moet verantwoorden als hij een opstandige klant aanpakt. „Onder het mom van tolerantie is Nederland onverschillig geweest. Wij moeten de problemen ook benoemen, maar wel op een nette manier. Dat Wilders iedereen over een kam scheert, spreekt ons niet aan.”

Veel lokale politici vestigen hun hoop op een middenkabinet met VVD, PvdA en CDA. „We moeten niet trekken aan een dood paard en kijken of er toch nog een regeerakkoord met de PVV in zit”, zegt Keuzekamp uit Capelle.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Eenheid CDA staat voorop bij aanhang (7 september, pagina 1) staat dat Tineke Keuzenkamp fractievoorzitter is van het CDA in Capelle aan den IJssel. Zij is inmiddels wethouder.