Een ander Frankrijk

De Franse president Nicolas Sarkozy is al volop bezig met campagnevoeren voor 2012.

Voor de regering staat meer op het spel dan alleen het omstreden veiligheidsbeleid.

De campagne voor de presidentsverkiezingen van 2012, die Nicolas Sarkozy hoopt weer te winnen, lijkt al begonnen. „Sarkozy is nu al volop bezig met het terugwinnen van populistisch rechts, dat bij de laatste stembusgang massaal is thuisgebleven”, zegt politicoloog Pascal Perrineau van SciencesPo, de Parijse universiteit voor politieke studies, in zakenkrant Les Echos.

Duidelijkste voorbeeld: de verharding van het veiligheidsbeleid, met als opvallendste actie de ontmanteling van illegale zigeunerkampen en het terugsturen van honderden Roma. Het kwam Frankrijk op felle kritiek te staan van de Verenigde Naties en het Vaticaan. De Europese Commissie eist duidelijker garanties dat de uitzettingen volgens EU-regels gaan, maar uit een peiling blijkt dat een meerderheid van de Fransen het beleid van de president steunt.

De geringe populariteit van Sarkozy baart het Elysée nog steeds zorgen. Afgelopen weekeinde kwam Le Parisien met een peiling waaruit bleek dat de populariteit van de president blijft dalen.

Afgelopen zaterdag ging links Frankrijk in meer dan honderd steden de straat op om te betogen tegen het harde veiligheidsbeleid van de president Dat kan Sarkozy nog wel hebben. Net als de kritiek van minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner, die het niet eens is met het beleid van Sarkozy. De medeoprichter van Artsen zonder Grenzen werd toch al gezien als een uitgerangeerde ‘excuussocialist’ binnen het rechtse kabinet van François Fillon en wordt in oktober of november hoogstwaarschijnlijk vervangen, tijdens de herschikking van het kabinet die Sarkozy heeft aangekondigd.

Gisteren hield Frankrijk een ‘internationale top’ over het veiligheidsbeleid, waarvoor landen waren uitgenodigd die vaak met Roma te maken hebben, zoals Canada en Italië. Roemenië was niet uitgenodigd. Sarkozy kondigde aan zijn plan door te zetten om Franse immigranten die politieagenten mishandelen de Franse nationaliteit af te nemen.

Zorgelijk voor Sarkozy is dat ook binnen zijn eigen partij UMP onenigheid is ontstaan over het veiligheidsbeleid. Premier Fillon deed volgens velen niet erg zijn best om het beleid van Sarkozy te verdedigen, analisten zagen daar een regelrechte afwijzing in.

De leider van de partij, secretaris-generaal Xavier Bertrand, en de voorzitter van de fractie in de Assemblée Nationale, Jean-François Copé, doen nauwelijks nog moeite hun wederzijdse aversie te verhullen, noteerde het rechtse dagblad Le Figaro. De drie zijn in een machtsstrijd verwikkeld die de regering kan verlammen. Als Sarkozy in 2012 de verkiezingen verliest, azen Bertrand, Copé én Fillon op dezelfde baan: die van rechts oppositieleider, met het oog op een goede uitgangspositie voor de presidentsverkiezingen van 2017.

Terwijl er de komende dagen en weken veel meer op het spel staat dan alleen maar het veiligheidsbeleid. De regering moet ook een omstreden hervorming van het pensioenstelsel zien door te drukken, in combinatie met een strakke begroting die het tekort van 8 procent op het bnp moet zien terug te dringen. Morgen discussieert het parlement over de verhoging van de pensioenleeftijd van 60 tot 62 jaar. De machtige vakbonden leggen dan het land lam om te protesteren tegen die hoogst impopulaire maatregel.

Bijkomend nadeel voor president Sarkozy en premier Fillon is dat de verhoging van de pensioenleeftijd moet worden verdedigd door minister voor Arbeid Eric Woerth. De positie van Woerth wankelt echter door zijn rol bij vermeende illegale fondsenwerving door de UMP in de affaire-Bettencourt. Terwijl president Sarkozy van de pensioenhervorming juist een van zijn speerpunten heeft gemaakt.

De oppositionele Parti Socialiste, met haar talloze stromingen doorgaans een grotere krabbenmand dan de UMP, heeft van de zomer gebruikgemaakt om de gelederen wat te sluiten. Waar de UMP tijdens de jaarlijkse zomeruniversiteit nog crisisberaad hield achter gesloten deuren, schaarden de sociaal-democraten zich eensgezind achter partijleider Martine Aubry, de burgemeester van de Noord-Franse metropool Rijsel. Aubry wil in 2011 een plan voorstellen voor ‘een nieuw Frankrijk’.

Critici zeggen dat de eensgezindheid binnen de PS vooral is gebaseerd op ‘anti-sarkozysme’ en veel minder op eigen ideeën. De PS heeft voor 2011 voorverkiezingen aangekondigd voor een presidentskandidaat. Sommigen menen dat die de verdeeldheid binnen de partij weer kunnen aanwakkeren, tussen Aubry, haar rivale en voormalig presidentskandidate Ségolène Royal en Dominique Strauss-Kahn, de voorzitter van het IMF die volgens de peiling van Le Figaro favoriet is als kandidaat om in 2012 president te worden.