Cybraphon: de perfect narcistische machine

Hij ziet eruit als een ouderwets draaiorgel verpakt in een servieskast. Met trommeltjes, toetsen, bekkens en een accordeon maakt Cybraphon uit zichzelf muziek. Hij is aangesloten op internet. Voortdurend struint de machine Google, Facebook, Twitter, Wordpress en YouTube af, op zoek naar nieuwe meldingen over zichzelf. Vindt hij zijn naam een paar keer, dan speelt Cybraphon extatisch blije muziek. Is hij de afgelopen dagen nauwelijks genoemd, dan slaat de stemming om en klinkt Cybraphon somber. Het kan dan nog wel helpen als hij met zijn infrarooddetector merkt dat er mensen staan te kijken, anders zakt de stemming onherroepelijk van delirium naar bliss, indifference, dismay tot desolation.

De makers zijn kunstenaar en muzikant Tommy Perman en Simon Kirby, hoogleraar taalevolutie aan de universiteit van Edinburgh, waar Cybraphon staat. Terwijl ze aan het apparaat sleutelen, vertelt Perman hoe obsessief hij op internet op zoek kan zijn naar mensen die iets over zijn kunst en muziek schrijven. Cybraphon is daarom van deze tijd. Het is „the mirror on the wall for the image-conscious generation”. De machine vraagt niet om muntjes, hij smeekt om aandacht op het web, inmiddels „de ultieme populariteitswedstrijd”.

Het kunstwerk is niet bedoeld als zware kritiek. De makers stellen enkel vragen: hoeveel staat op het web dat bedoeld is om reactie uit te lokken, meer dan om te informeren? Hoeveel mensen zoeken zichzelf regelmatig op Google om te zien hoeveel hits ze hebben?

Cybraphon heeft permanent aandacht nodig. Op één dag zei helemaal niemand iets over hem. Vanaf dat moment weigerde hij nog zijn fans op Facebook van updates te voorzien. Het bleek een foutje in de software. „We hadden niet bedacht wat er moest gebeuren als het getal op nul uitkwam.” De makers hebben het nog niet gerepareerd. Het past wel bij het narcistische ding.

Nu staat Cybraphon even uit, nadat hij een grote kunstprijs won. Dat leverde enorm veel aandacht op. Perman is bang dat als Cybraphon weer wordt aangezet, hij heel extatisch wordt. Met als gevolg dat hij daarna alleen nog maar sombere muziek kan spelen. Want zo veel aandacht zal hij de komende tijden niet meer krijgen. En net als een narcist heeft Cybraphon steeds méér aandacht nodig om in een goed humeur te blijven.