Balkenende hekelt asociale bankiers

Demissionair minister-president Balkenende heeft gisteren bij de opening van het academisch jaar op de Vrije Universiteit in Amsterdam uitgehaald naar „bankiers die alleen maar denken aan het eigen gewin” en bestuurders van woningcorporaties en zorginstellingen die hun geld uitgeven aan dure auto’s en prestigieuze gebouwen. Ook sprak hij afkeurend over mensen die de vrijheid van meningsuiting gelijkstellen aan het recht op kwetsen en beledigen.

Balkenende hield een toespraak waarin hij terugkeek op acht jaar premierschap. De VU viert dit jaar haar 130ste verjaardag en alumnus Balkenende greep het thema van het lustrum, ‘Vrijheid in verantwoordelijkheid’, aan om te reflecteren over wat hij ervaart als een gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef in de maatschappij. „Vrijheid kan niet zonder normbesef”, hield hij zijn gehoor voor.

De economische crisis is veroorzaakt door „een doorgeschoten gelddenken, door een vorm van casinokapitalisme”, meent Balkenende. Hij ziet echter niets in een grotere rol voor de overheid om dit soort uitwassen te beteugelen. „We moeten niet van het ene uiterste – bijna onbeperkte vrijheid – doorschieten naar het andere – beknotting en bemoeienis door de Staat. Integendeel zelfs.”

Balkenende vindt dat de overheid haar verantwoordelijkheid moet nemen door anderen op hun verantwoordelijkheid te wijzen. Als geslaagd voorbeeld hiervan noemde hij de hervorming van de sociale zekerheid. „Mensen worden nu veel meer aangesproken op wat ze wel kunnen, in plaats van op wat ze allemaal niet kunnen.”

De vrijheid van meningsuiting is volgens Balkenende niet onbegrensd. Ook die moet samengaan met het nemen van verantwoordelijkheid, stelde hij. Na zijn toespraak wilde hij geen antwoord geven op de vraag of hij zich kon vinden in de brief van Ab Klink, waarin deze zijn bezwaren uit over de wijze waarop de PVV gebruik maakt van haar meningsvrijheid. Balkenende zei het besluit van Klink om de Tweede Kamer te verlaten te „respecteren”.