Aanstootgevend en populair

De zanger blijkt het zelf niet gezongen te hebben, maar dat is niet het enige merkwaardige aan de punkhit Ça plane pour moi. Het nummer bestaat ook in een andere, obscuurdere gedaante. Serie over de vele levens van hits.

Plastic Bertrand gaf het onlangs zelf toe: hij is niet de zanger van het punknummer Ça plane pour moi, eind jaren zeventig wereldwijd een grote hit. Het werd geschreven en gezongen door producer Lou Deprijck.

Maar omdat de platenmaatschappij hem er niet genoeg vond uitzien als een flamboyante punker – „Ik was zelfs bereid mijn snor af te scheren”, zegt Deprijck – werd Roger Jouret naar voren geschoven, een drummer die misschien niet geweldig kon zingen, maar er wel goed uitzag. Zijn artiestennaam werd ‘Plastic Bertrand’. Onder deze naam zou hij nog diverse albums uitbrengen, waarop telkens zijn stem niet te horen is, maar wel die van Lou Deprijck. „Hij verbood mij in de studio te komen”, zegt een verbitterde Jouret nu.

Er is nog iets eigenaardigs aan de ontstaansgeschiedenis van Ça plane pour moi. In dezelfde tijd verscheen de single Jet Boy Jet Girl van Elton Motello, een Engelstalig nummer dat muzikaal exact hetzelfde is. Dat wil zeggen: dezelfde backingtrack, de begeleidingsmuziek, is ook voor Ça plane pour moi gebruikt.

Jet Boy Jet Girl gaat over een 15-jarige jongen die kwaad is op zijn ex, een man met wie hij naar bed ging, maar die hij nu ziet lopen met een meisje. Met regels als „He gives me head”, een expliciete omschrijving van orale seks, was Jet Boy Jet Girl sowieso al te aanstootgevend om op de radio gedraaid te worden, wat de kans op commercieel succes flink verkleinde. Naar verluidt zou daarom ook een Franse versie met een onzintekst zijn opgenomen: Ça plane pour moi dus.

Veel mensen beschouwen Jet Boy Jet Girl als de enige echte originele versie, en Ça plane pour moi als een schaamteloze rip-off. Dat blijkt een misverstand te zijn. In de Franse krant L’Expresse verklaarde Elton Motello-zanger Alan Ward onlangs dat de nummers indertijd vrijwel gelijktijdig werden opgenomen, zodat er eigenlijk geen sprake is van één originele versie.

Het aanstootgevende karakter van Jet Boy Jet Girl is niet de enige reden waarom die single tamelijk obscuur bleef en Ça plane pour moi een doorslaand succes werd. Het ligt ook aan de zang. Ward zingt Jet Boy Jet Girl een beetje verveeld en klaaglijk, waardoor het, met die obscene tekst, overkomt als een ietwat makkelijke poging te choqueren.

De zanger van Ça plane pour moi begint gelijk al in een hogere versnelling en klinkt manisch, verre van verveeld in elk geval. Het Frans, vaak geschikter voor romantische chansons dan voor opwindende popsongs, klinkt hier juist très cool. En het pakkendste stukje – ‘ooo ooo ooo ooo’ – springt er veel meer uit dan in de Engelse versie.

Beide nummers zijn diverse keren door andere artiesten opnieuw opgenomen. Jet Boy Jet Girl kwam op het repertoire van punkgroepen als The Damned en Chron Gen. De eerste coverversies van Ça plane pour moi probeerden mee te liften op het succes van het liedje. Zo maakte schlagerzanger Benny in 1978 een Duitse versie, Bin wieder frei, waarin hij de geneugten van het vrijgezellenbestaan bezingt. In dezelfde categorie valt de parodie die de Vlaamse komiek Plastichke dat jaar opnam. Het Belgische Telex kwam in 1979 met een electrodiscoversie.

Na het hitsucces leek Ça plane pour moi voorbestemd om snel in de vergetelheid te raken. . Maar net zoals punk hardnekkig bleef voortbestaan, bleek het nummer een langere adem te hebben. Het dook op in speelfilms en commercials, terwijl er de afgelopen decennia ook regelmatig door jonge artiesten nieuwe versies van gemaakt werden. Wie even zoekt op internet of bij de online-muziekdienst Spotify, komt Ça plane pour moi in allerlei nieuwe gedaanten tegen. Van countryrock door The Boss Hoss en akoestische zigeunerjazz door The Lost Fingers tot ska van Nouvelle Vague en reggae van Saï Saï. Vaak zijn ze net wat te opgelegd lollig.

Het best geslaagd zijn daardoor de uitvoeringen die dichtbij het origineel blijven en gewoon ongecompliceerd uit hun dak gaan, zoals die van The Presidents of the USA en Holly Golightly. Of de rampestampende danceversie door de Zweedse lellebel Leila K., die de dansvloer op z’n kop wil zetten – en daar aardig in slaagt.