Zuipen is nu erger dan roken

Hoe kan een tiener in Putten ontsporen? Ik zag slanke protestanten op de fiets, terwijl uit de bosjes vreugdegehuil opklonk van kinderen die verstoppertje speelden. Ideaal voor opgroeiende kinderen. De gemeentelijke voorlichtingsavond over de verleidingen voor tieners leek me daarom overbodig. Zeker opvoeders, overbezorgd over de eerste schreden van hun kind op de grote, middelbare school.

Het onderwerp loverboys stond als publiekstrekker op het programma. Reëler waren werkgroepen over risico’s van internet, xtc, partydrugs of wietverslaving. Maar het belangrijkste onderwerp van de avond was alcoholmisbruik. Daarin wijkt Putten niet af van de rest van het land. In internationale vergelijkingen staat het zuipen van Nederlandse kinderen aan de top.

De Gelderse kinderarts R. Engels legde nog eens de schadelijke werking uit van alcohol op het tienerbrein. Dat groeit langer door dan altijd werd gedacht, zelfs tot het vierentwintigste jaar. Het slempen van tieners remt de ontwikkeling van de hippocampus en de amygdala voor het geheugen, zelfbeheersing en het denken op de lange termijn. Na wat biertjes vergeet een leerling al snel het huiswerk van die avond.

Deze alarmerende wetenschappelijke vondsten zouden aanleiding moeten zijn voor verhoging van de drinkleeftijd tot achttien jaar. Dan hoeft bij een schoolfeest geen onderscheid te hoeven worden gemaakt tussen leerlingen die wel en die niet mogen drinken. Andere landen zijn op advies van de Wereldgezondheidsorganisatie al naar achttien gegaan, de VS zelfs naar 21. Maar dankzij een effectieve lobby van Heineken en co heeft de Kamer dat nooit aangedurfd. Het bederven van tienerbreinen past niet bij een kennissamenleving, maar er wordt wel geld mee verdiend. Gemeenten mogen de leeftijd wel verhogen, maar dat heeft weinig zin als zestienjarigen een paar kilometer verderop wel mogen drinken. Je zou ook kunnen zeggen dat Kamerleden te weinig kiezers hebben die zich er druk over maken.

Bij zoveel tegenwerking door Den Haag was de bijeenkomst in het culturele centrum van Putten goed nieuws. Er waren wel twee keer zoveel ouders als vorig jaar. Verstandig dat ze er zo vroeg bij waren, werd gezegd, want als een tiener eenmaal gaat drinken, is het te laat.

In 2007 kwam voor het eerst een einde aan de opgaande lijn van het aantal hijsende tieners en er is nu zelfs een lichte daling. Nog hijsen Nederlandse tieners meer dan Britse, Ierse en Zweedse, maar bij veel ouders gaat een licht op. Drinken moet je tieners niet leren en je kunt het eerste glas beter zo lang mogelijk uitstellen. „Niet huiverig zijn voor regels’’, werd telkens herhaald. „Daar hebben tieners behoefte aan’’.

Maar anderen moeten wel helpen. In de korte cursus ‘positief opvoeden’ die ik volgde, werd aangeraden van elk uitstapje het hele programma door het kind op te laten vragen en precies na te gaan wie er meegaat. En samen gezellig een straf verzinnen voor niet nagekomen afspraken. Zelfs schoolreisjes zijn niet te vertrouwen. Dan moet van te voren uitgebreid worden overlegd om te voorkomen dat tieners zich buiten het vaste programma bezatten. Dat is vaak nog niet genoeg, bleek uit de reacties van de aanwezige ouders. „Het gaat sluipend’’, merkte een vrouw op. „Mijn zoon vraagt of hij even bij iemand langs mag en daar kunnen ze dan drinken zonder dat ik het weet.” De meeste ouders onderschatten de hoeveelheden. Sommigen komen er pas achter als het kind door te veel zoete mixdrankjes in coma bij de eerste hulp belandt.

In een moderne leerfabriek zijn andere ouders uit de klas vaak onbekend. De dichtst bij zijnde vwo voor Puttenaren telt 2.300 leerlingen. Hoe ga je zo’n ouder bellen, terwijl je niet eens weet hoe die erover denkt, terwijl je kind zich vreselijk schaamt?

De beruchte Veluwse drankketen voor jongeren zijn hulpeloze pogingen van ouders om het hijsen tenminste op het eigen erf te laten plaatsvinden, zodat ze het in de gaten kunnen houden.

„Het heeft ook heel lang geduurd voor het roken werd aangepakt’’, merkte een moeder wijselijk op. Pas vijftig jaar na het wetenschappelijk bewijs voor de gevaren van roken en veertig jaar na de eerste waarschuwingen van anti-rookdokter Meinsma zijn er maatregelen genomen zodat Nederlanders minder gingen roken. De sigarettenindustrie was toen net zo gekant tegen maatregelen als de drankindustrie nu.

Alcohol is ingrijpender in het tienerbestaan dan tabak. Sigaretten zijn verslavend en veroorzaken dodelijke ziekten. Maar een roker houdt zijn hersenen bij elkaar, kan uitstekend huiswerk maken, is wakker op maandagochtend, kan prima rijden en wordt niet agressief.

Donderdag zijn de Puttense kinderen aan de beurt voor voorlichting. Een verstandig initiatief. Maar er zullen nog tienduizenden puberbreinen worden gemarineerd voor het echt doordringt.