Wilders blijft ondoorgrondelijk

Geert Wilders blijft onvoorspelbaar – en vaak ondoorgrondelijk. Toen bijna niemand het verwachtte, stapte hij uit de formatie. Als Wilders zo overtuigd was dat de CDA-fractieleider niet de 21 CDA-zetels kon leveren, waarom wachtte hij dan niet tot het zover was? Dan lag de schuld van de mislukte informatieronde nog evidenter bij het CDA. Nu lijkt Wilders andere redenen te hebben gehad, zoals de angst dat zijn achterban zou schrikken van de concessie 18 miljard te bezuinigen. Niks ouderen ontzien of investeren in de zorg.

De verdenking dat hij zelf de mislukking in de hand werkte, wordt gevoed door de vileine opmerkingen toen het CDA met zichzelf overhoop lag. De CDA-voorzitter noemde hij via twitter „een enorme zeurpiet”. Ook is het opvallend dat Wilders via Verhagen van de drie dissidente CDA’ers vroeg iets te tekenen waarvan hij wist dat het een lege letter zou zijn. Ook hij behield bij zijn vertrek uit de VVD-fractie in 2004 een onafhankelijke Kamerzetel.

De verdenking zal nog groter worden als ooit naar buiten komt dat Wilders vrijdag al wist wat zaterdag naar buiten kwam: de drie dissidenten hadden woensdagavond geweigerd te verklaren dat ze zich gebonden achtten aan de uitspraak van het CDA-congres.

Vooralsnog is onbekend of Geert Wilders daarvan op de hoogte was. Hij laat zich lastig in de kaart kijken. Zijn adjudanten zeggen doorgaans ook niets.

En toch zijn een paar voorzichtige conclusies te trekken. Door de beslissing van Wilders het CDA aan te wijzen als de zwakste, meest instabiele schakel in de huidige politiek, heeft hij die partij een zware slag toegebracht. Het CDA laat zich voorstaan op de eigen betrouwbaarheid. Dat Wilders vervolgens openlijk Verhagen prijst als de man aan wie het niet heeft gelegen, kan oprecht gemeend zijn, maar tactisch is het ook geen kwade zet: de complimenten houden het vuurtje van onenigheid binnen het CDA levend over de principiële bezwaren tegen samenwerking met de PVV, én over de vraag, opgeworpen door de brief van Klink, of Verhagen in de onderhandelingen niet te toeschietelijk is geweest tegenover Wilders. Het rechtse imago van Verhagen blijft intact.

Wilders heeft al een idee van de nabije toekomst. Er komt een kabinet met de PvdA. Hij maakt zich op voor de rol van oppositieleider. Dat vindt Wilders niet erg. Fel oppositievoeren bracht hem al van 9 naar 24 zetels. Wie weet wat er nog in het verschiet ligt, als straks een instabiele compromiscoalitie impopulaire bezuinigingsmaatregelen neemt en dan uit elkaar spat.