Voetbalfluisteraar bindmiddel van Oranje

Dick ‘Cookie’ Voorn maakte samen met Bert van Marwijk de sprong van Fortuna Sittard naar de WK-finale. De assistent van de bondscoach was de grote onbekende, maar is nu bindmiddel van Oranje.

In maart 2008, bij de perspresentatie van bondscoach Bert van Marwijk, werden al snel vragen gesteld over zijn onbekende assistent. Frank de Boer, Phillip Cocu, dat waren grote namen in zijn staf. Maar wie was Dick ‘Cookie’ Voorn? „Mijn vertrouwensman en een trainer met wie ik al lang samenwerk”, legde Van Marwijk uit. Inmiddels heeft Voorn (61) zelfs een WK-finale meegemaakt en vormt voor velen geen mystery man meer.

De bijnaam Cookie zegt iets over zijn herkomst. Hij werd geboren op 30 oktober 1948 in Uithoorn. Zijn vader overleed toen hij jong was, waarna zijn moeder een relatie kreeg met een Maastrichtenaar. Hierdoor verhuisde Dick Voorn op zijn achtste naar Limburg. Daar werden westerlingen Hollandse koekenbakkers genoemd. Zijn broer kreeg de bijnaam Koek, Dick zelf werd al snel Cookie.

Voorn voetbalde bij MVV. Van oud-ploeggenoot Willy Quadackers hoorde hij dat Fortuna Sittard een jeugdtrainer zocht. Het zou het begin worden van een zeer lange periode. Voorn was bij Fortuna 26 jaar assistent van de hoofdtrainer.

Zijn zoon Ramon draagt ook al enige jaren het shirt van de Limburgse eerstedivisionist. „Toen ik heel klein was voetbalden mijn vader en ik veel in de tuin”, vertelt Ramon. „Net zolang tot ik de techniek onder de knie had. Mijn vader heeft een aantal jaren geleden een heupoperatie ondergaan en dat komt misschien wel omdat hij zoveel met mij heeft getraind. Later organiseerden we in de buurt van ons huis in Berg en Terblijt voetvolleytoernooien. Er werd dan met vrienden op het scherp van de snede gestreden. Mijn vader deed daar ook aan mee. Nu is dat door zijn leeftijd flink minder geworden.”

Voorn deed er alles aan om van zijn zoon een goede voetballer te maken. „Mijn vader is de strengste trainer geweest die ik ooit heb gehad”, stelt Ramon. „Toen ik acht jaar was stond hij fanatiek langs de lijn te schreeuwen. In de jeugd van mijn amateurclub Berg ’28 wonnen we wel eens met 25-0. Als ik dan twintig doelpunten had gemaakt, begon hij over die twee kansen die ik had gemist.”

Van Marwijk moet terug naar zijn spelerscarrière om aan te geven waar de samenwerking tussen hem en Voorn zijn oorsprong vond. In 1978 kwam de huidige bondscoach onder contract te staan bij MVV en in 1979 verhuisde hij naar Meerssen waar hij nog steeds woont. Van Marwijk had in het „sociale leven” van de voorstad van Maastricht al eens kennis gemaakt met Voorn. Als trainer leerde hij hem kennen bij de laatste Nederlandse club in zijn actieve voetballoopbaan, Fortuna. Van Marwijk: „Mijn lichaam was in die periode aardig gesloopt. Ik had pijn in mijn rug en knieën. De toenmalige hoofdtrainer Han Berger begon in de voorbereiding ’s morgens om zeven uur al met een duurloopje. Daar had ik een ongelooflijke hekel aan. Vervolgens trainde hij ’s morgens om elf uur en ’s middags om een uur of vier. ’s Avonds gingen we nog even de zaal in. De volgende dag kon ik mijn bed niet eens meer uitkomen. Frans Thijssen, met wie ik op één kamer lag, had hetzelfde. Berger gaf Cookie de opdracht met ons apart te gaan trainen. We zijn een kop koffie gaan drinken, hebben een paar balletjes getrapt en gingen weer naar binnen. Dat voelde hij goed aan.”

Voorn combineerde aanvankelijk het trainerschap bij Fortuna met een baan als administrateur. Om dat werk af te krijgen begon hij ’s ochtends om zes uur en maakte hij weken van tachtig, negentig uur. „Toen was hij nauwelijks thuis”, kan Ramon Voorn zich herinneren. „Meestal pas ’s avonds na acht uur. Je kunt stellen dat ik in die periode door mijn moeder ben opgevoed. Als mijn vader wel thuis was, maakten we er een feestje van.”

Voorn en Van Marwijk hebben elkaar een bloeiende trainerscarrière bezorgd. Toen Fortuna in 1998 een opvolger zocht voor Pim Verbeek, die technisch directeur werd, droeg Voorn de toenmalige amateurtrainer van SV Meerssen voor. „Algemeen directeur Cor Nijpels en commercieel directeur Jacques Opgenoord waren heel sceptisch over mijn komst”, weet Van Marwijk nog. „Maar Cookie wist ze te overtuigen. Hij was door Henk Duut en René Eijer bij het eerste elftal naar de achtergrond verdrongen, maar ik heb hem meteen mijn assistent gemaakt.”

Later bezorgde Van Marwijk hem een bijbaantje als scout België en Frankrijk bij Feyenoord toen Voorn bij het armlastige Fortuna terug moest in salaris. Vanaf 2004 werd Cookie bij Borussia Dortmund, Feyenoord en het Nederlands elftal de vaste assistent van Van Marwijk. „Van Marwijk adviseerde ons om Voorn aan te stellen. Dat hebben we gedaan. We hebben alleen gekeken of zijn papieren klopten. Die waren in orde. Je kunt zeggen dat het heel goed heeft uitgepakt”, zegt Henk Kesler, de onlangs afgetreden directeur betaald voetbal. „Dick Voorn heeft zich naadloos ingepast en werkt blindelings samen met de anderen in het team.”

Maar wat zijn de kwaliteiten van de voetbaltrainer? Van Marwijk: „Hij kan prima spelers en wedstrijden analyseren. Bij het Nederlands elftal heb ik Phillip Cocu en Frank de Boer als mijn assistenten op de bank. Cookie bevindt zich tijdens de wedstrijden met keeperstrainer Ruud Hesp op de tribune en zij analyseren het spel van bovenaf. In de rust komen ze naar beneden en praten we even kort over hun bevindingen. Cookie coördineert ook de videoanalyses. Op het trainingsveld hebben hij en ik aan een knikje genoeg om elkaar te begrijpen. Hij weet precies wat ik wil. Cookie is wat uitbundiger dan ik. Hij viert bijvoorbeeld carnaval, ik niet.”

Binnen de selectie van het Nederlands elftal heeft Voorn inmiddels de bijnaam van De Voetbalfluisteraar verworven. Hij fungeert als een vertrouwenspersoon voor de spelers en neemt een positie in tussen de bondscoach en de internationals. „De spelers weten dat wij close zijn”, zegt Van Marwijk. „Maar ze weten ook dat ze Cookie kunnen vertrouwen.” Mark van Bommel, de nieuwe aanvoerder van Oranje, spreekt uit ervaring. „Cookie is echt een luisterend oor voor de spelers. Voetballers zeggen vaak dingen tegen de assistent over de hoofdtrainer. Die mag niet alles weten. Voorn schat goed in wat wel en wat niet kan worden doorverteld. Dat is belangrijk. Bij Fortuna was Pim Verbeek niet mijn favoriete trainer. Die zei niets tegen mij. ‘Wat doe ik fout’, vroeg ik aan toenmalig assistent Voorn. Die legde me precies uit wat ik moest doen.”

Zo heeft een assistent-trainer uit de kelder van het betaald voetbal een opmerkelijke carrière opgebouwd. Ramon Voorn: „Met alle respect voor Fortuna, toen mijn vader van de eerste divisie naar Borussia Dortmund ging, maakte hij al vijf stappen tegelijk vooruit. Wat hij nu bij het Nederlands elftal beleeft is een grote droom. Niet Alice, maar Cookie in Wonderland. Echt onwerkelijk allemaal.”

Hij werd na het wereldkampioenschap niet alleen in Amsterdam, maar ook in zijn woonplaats Berg en Terblijt en in Meerssen gehuldigd. Toch zal Cookie Voorn waarschijnlijk nooit bij een club de technische eindverantwoordelijkheid krijgen. Van Marwijk: „Hij zegt: ‘Ik kan geen hoofdtrainer zijn. Ik ben geen type dat leiding geeft. Ik kan geen beslissingen nemen.’ Noem het zijn natuur. Hij is echter wel een bindmiddel binnen een selectie.”