Spinnen had geen enkele zin meer

De drie partijen van de mislukte rechtse coalitie proberen de schade in de beeldvorming te beperken. Spinnen of de schuld bij een ander leggen werkt nu niet. Het gaat anders.

Voor het CDA viel de beeldvorming nauwelijks te beïnvloeden. De crisis en chaos waren te groot om de schuld van de mislukte formatiebesprekingen bij een ander te leggen. De bezinning op het eigen handelen begint nu.

Na desastreus verlopen verkiezingen zou de partij in de oppositie elke zichtbaarheid verliezen, terwijl de achterban wel zou kunnen leven met een politieke samenwerking met de PVV, zo dacht de partijtop. Ook was het niet een echte coalitie, de PVV gedoogde alleen. Maar het risico was groot en het verzet werd onderschat.

Toen de twijfel zelfs toesloeg bij Ab Klink, was er geen houden meer aan. Na zijn bezwaren eerst aan Verhagen en partijvoorzitter Bleker kenbaar te hebben gemaakt, zette Klink die na gezamenlijk overleg op papier. De PVV, schreef hij, is „een omstreden beweging” die het CDA voortdurend zal uitdagen op zijn christen-democratische grondslag.

Klink had twee medestanders in de fractie, Koppejan en Ferrier. Het was een politiek mirakel dat het CDA na 72 uur van crisisberaad nog even de rijen sloot. Uitkomst: de dissidenten hielden hun bezwaren, maar ze waren bereid het resultaat van de onderhandelingen af te wachten.

Dat gaf het CDA de mogelijkheid de bal bij Wilders te leggen. Dat lukte. Maar Wilders trok niet de gewenste conclusie, tot diepe teleurstelling van Verhagen. De CDA-fractieleider was ervan overtuigd, zo zei hij vrijdagavond herhaaldelijk, dat hij „alle 21 zetels had kunnen leveren”.

Verhagen kon moeilijk Wilders keihard de schuld geven. Tegen het beeld dat alles mislukte door ‘LPF-toestanden’ binnen het CDA, was niet op te spinnen. Zelfs ex- spindoctor Jack de Vries had hieraan weinig kunnen veranderen.

De partij blijft nu zitten met een leiderschapsprobleem. Ook dat was en is een reden dat de partij graag deel uitmaakt van een regeringscoalitie. Dan bestaat de mogelijkheid een nieuweling, dus een niet-fractielid, vanuit het kabinet aan zijn leiderspositie te laten bouwen. Fractieleden als Verhagen en Klink zijn nu te omstreden. Een andere droomkandidaat dient zich nog niet aan, of het moet Eurlings zijn. Die moet dan terugkomen op zijn privéredenen om uit de politiek te stappen. Het CDA moet op zoek naar antwoorden op de vraag wat er is misgegaan. Een evaluatiecommissie is al aan het werk gezet.